De Gelukkige Lezer

Net uit: Neal Shusterman Gesplitst

2012-01-30T00:20:00.000-08:00

Een wel erg cynisch toekomstbeeld. In Amerika leidt het al decennia durende conflict over abortus tot een hoogtepunt in de Tweede Burgeroorlog. Met als resultaat dat kinderen tot hun dertiende een recht op leven hebben. Wie daarna nog steeds van ze afwil, kan ze laten splitsen. Technisch gezien gaan ze niet dood, want hun hele lichaam wordt op vernuftige wijze verdeeld over mensen die wel gewenst zijn. Gesplitst is de derde jongerenroman van de Californische auteur Neil Shusterman (1962) die in het Nederlands is vertaald.

**** (4) Rob Ruggenberg IJsbarbaar

2012-01-28T23:07:00.000-08:00

Gisteren gaf ik vier sterren aan IJsbarbaar. Van zijn eerdere boeken Het verraad van Waterdunen, Slavenhaler en Manhatan was ik niet zo onder de indruk. Ruggenberg schrijft wel iets beter dan de gemiddelde historische jeugdauteur - waar we er in Nederland nogal veel van hebben - maar ook hij bedient zich hoofdstukken lang van opsteldialogen en maakt van die nobele mopperpotten als personages. Toch heeft hij een belangrijk pluspunt: bij hem spelen kinderen - terecht - een veel bescheidener rol in de geschiedenis dan bij zijn collega's, die knorrig de rotzooi van het gekozen tijdvak opruimen en in en uitlopen bij beroemde tijdgenoten alsof het niets is. Tot de negentiende eeuw maalde men niet zo om een leven, en zeker niet dat van een kind. Dat maakt Ruggenberg voelbaar. In IJsbarbaar voegt hij daar ook nog een paar hoofdstukken kippenvelverwekkend overleven in de natuur aan toe. Zijn bezoek aan Groenland is niet voor niets geweest. Ik ben heel benieuwd of Ruggenberg in zijn volgende boeken de cliché's van zijn collega's nog verder achter zich kan laten.

Net uit: Chris Haughton Stoute hond!

2012-01-27T23:11:00.000-08:00

Wie geniet van Mama kwijt, het prentenboek van het jaar, dat in alle kinderdagverblijven wordt voorgelezen, kan meteen nóg een boek van dezelfde auteur kopen. Stoute hond! gaat over Sjors, die zijn baasje belooft om van de taart, de poes en de tulpen af te blijven. Zou het Sjors lukken? Chris Haughton valt op door zijn strakke, eigentijdse vormgeving. De Nederlandse uitgave verschijnt, mogelijk vanwege zijn succes hier, ruim een maand eerder dan in de rest van de wereld. Het prentenboek is overigens iets minder sterk dan zijn voorganger, vind ik.

Net uit: Kemper & Ogilvie Neushoorns eten geen pannenkoeken

2012-01-10T07:13:00.000-08:00

Vorig jaar verraste de debuterende Britse schrijfster Anna Kemp met het hoogst aandoenlijke en humoristische Honden doen niet aan ballet. De ervaren maar in Nederland nog onbekende illustrator Sara Ogilvie liet in dit prentenboek een hond dansen, zonder dat het slapstick werd. En dat is knap. Nu is er een nieuw boek van het tweetal. Maartje een wel heel bijzondere logé. Haar ouders hebben het te druk om haar te geloven. Het verhaal van het onzichtbare vriendje, maar dan net even anders. Zou zo maar een klassieker kunnen worden.

Net uit: Lotte Hagen Lekker belangrijk

2012-01-10T07:02:00.000-08:00

Chicklit.nl-columniste Lotte Hagen (24) vertelt er al maanden over in haar videolog voor malle meiden, maar haar eerste boek is er nu echt. De veertienjarige Puck de Wildt rolt van het ene probleem naar het andere. Ze zit op dansles, maar de juf heeft een hekel aan haar. Ze maakt zich zorgen over mevrouw Reuzer, de vrouw van haar wiskundeleraar, die ernstig ziek is. En ze schrijft klaagbrieven aan Connexion. De schrijfster zelf woont in Amsterdam met twee vriendinnen en brengt haar dag het liefst door met cappuccino’s slobberen in een ‘cafeetje’. Ja, dan kan het niet anders dan je natuurlijk ook nog even een boek schrijft.

***** (5) voor Harm de Jonge: Vuurbom

2012-01-02T07:49:00.000-08:00

Op de laatste dag van het afgelopen jaar gaf ik vijf sterren aan Harm de Jonge: Vuurbom. Jimmy wordt hierin verdacht van het gooien van een bom naar Bram. Inspecteur Ratelbuis probeert het hele verhaal uit Jimmy te krijgen, die zich echter maar weinig herinnert. De Molukse verpleegster Agnes heeft meer succes. Harm de Jonge blijft verrassen met altijd weer hetzelfde boek. Maar dan toch weer net even anders. Als Vuurbom niet zijn beste boek tot nu toe is, dan in elk geval zijn aantrekkelijkste. Mijn favoriet voor een Gouden Griffel.

De beste kinder- en jeugdboeken van 2011

2011-12-24T12:20:00.000-08:00

De Gelukkige Lezer wenst iedereen een goede kerst en veel leesgeluk in 2012. Hier alvast mijn lijstje beste kinder- en jeugdboeken van 2011, waarmee dat geluk gemakkelijk te bereiken is. Een goed jaar was: na mijn lijstje van november nog twee sterke aanvullingen. Nog geen grote plannen voor de komende week? Dan weet je wat je te doen staat!

2+ Leo Timmers: Boem! (Querido)

4+ Joëlle Jolivet en Jean-Luc Fromental: Rapido (Harmonie)

6+ Kitty Crowther Kleine man en God (Eenhoorn)

8+ Tamara Bos en Annemarie van Haeringen: Papa, hoor je me? (Leopold)

10+ Jowi Schmitz: Ik heet Olivia en daar kan ik ook niets aan doen (Lemniscaat)

10+ Harm de Jonge Vuurbom (Van Goor)

11+ Ted van Lieshout: Driedelig paard (Leopold)

14+ Derk Visser: Prikkeldraad (Gottmer)

15+ Amanda Maxwell: Als ik dat had geweten (Harmonie)

***** (5) voor Kitty Crowther Kleine Man en God

2011-12-10T05:36:00.000-08:00

De Kleine Man maakt zijn ochtendwandeling en ontmoet een witte geest, die zit te mijmeren op een steen. Het is god. Niet dé god, maar zomaar eentje. Althans, dat beweert hij. Samen lopen ze een stukje op. Kitty Crowther, vorig jaar winnaar van de prestigieuze Astrid Lindgren Memorial Award voor haar hele oeuvre, haalt in haar nieuwste prentenboek alles uit de kast. Haar potloodillustraties hebben dit keer iets weg van oude plantkundige boeken en het verhaal heeft een knappe, tragikomische ondertoon. Alleen door het onderwerp wat minder toegankelijk dan haar aandoenlijke voorleessucces In het pikkedonker (2002) en het dit jaar met een Zilveren Griffel bekroonde En? Uiterst zeldzaam voorbeeld van een prentenboek uit de artistieke hoek dat erin slaagt je het oprecht jammer te doen vinden dat er nauwelijks kinderen te vinden zijn die het op prijs kunnen stellen. Vind ik vandaag in de Volkskrant.

... werd dit jaar weer heel blij van Jan de Smet

2011-12-09T08:22:00.000-08:00

Sinterklaasmuziek: normaal is het niet te pruimen. Kinderkoortjes die je al na drie maten spuugzat bent. En dan al dat moderne werk: Pieten in de Skihut. RTL4-corifeeën swingen en rappen met Sinterklaas. Je luistert nog liever een heel jaar lang dag in dag uit naar K3, dan een minuut naar zo'n swingende plastic pepernotencd. Tot je deze hebt ontdekt: Daar wordt op de deur geklopt van Jan De Smet. Leuk boekje om te hebben én een cd die je rustig drie keer achter elkaar draait. Met een akoestische band die echt swingt en écht vrolijk is. Violen, gitaren en zelfs een doedelzak. En gezongen met een prettige ironie in de stem. Fantastisch. Kopen, zodra je de kans hebt. Nu bestellen voor volgend jaar.

Net uit: Patrick Dennis Auntie Mame

2011-11-28T05:32:00.000-08:00

De vergeten Amerikaanse klassieker Auntie Mame van Patrick Dennis verscheen voor het eerste en voor lange tijd voor het laatst in Nederland in 1959 met als titel Mijn ontembare tante Mame. Een titel die de lading dekt: een tienjarige weesjongen gaat bij zijn tante in New York wonen. Ze heeft nogal eigenzinnige opvattingen over opvoeden. Ook in Amerika raakte hij na zijn enorme succes – alleen al van Auntie Mame verkocht hij 2 miljoen exemplaren – uit de mode en moest hij op een andere manier zijn brood gaan verdienen. Onder zijn echte naam, Edward Everett Tanner, werd hij de butler van onder meer de bedenker van McDonald’s. Die wist niet dat hij een beroemde schrijver als bediende had. Met de hernieuwde aandacht voor de jaren vijftig krijgt ook Dennis een nieuwe kans.

**** (4) Goverde en Dematons De glanzende stad

2011-11-26T01:53:00.000-08:00

Thijs Goverde ontpopte zich in De wraak van de meesterdief (2006) tot een meeslepend verteller die sprookjes en middeleeuwse elementen in een wervelende fantasiewereld. Een heel andere toon kiest hij in het buitenaards ogende De glanzende stad. Sooike wil graag avonturen beleven en ontmoet Mex de Motorman, niet de enige verwijzing naar de Mad Max-films. Mex heeft een boodschap voor hem die het begin is van een woestijnverhaal vol spanning, stof en science fiction. Wat bijdraagt aan de surrealistische sfeer is het feit dat hij voor het eerst samenwerkt met Charlotte Dematons, bekend van Ga je mee?, De gele ballon en het ongetwijfeld op dit moment wéér bijgedrukte Sinterklaas. De recensie staat inmiddels online, je leest hem hier.

De zeven beste van 2011 volgens V

2011-11-25T03:57:00.000-08:00

2+ Leo Timmers: Boem! (Querido)

4+ Joëlle Jolivet en Jean-Luc Fromental: Rapido (Harmonie)

8+ Tamara Bos en Annemarie van Haeringen: Papa, hoor je me? (Leopold)

10+ Jowi Schmitz: Ik heet Olivia en daar kan ik ook niets aan doen (Lemniscaat)

11+ Ted van Lieshout: Driedelig paard (Leopold)

14+ Derk Visser: Prikkeldraad (Gottmer)

15+ Amanda Maxwell: Als ik dat had geweten (Harmonie)

***** (5) voor Bos en Van Haeringen: Papa, hoor je me?

2011-11-25T02:59:00.000-08:00

Tamara Bos en Annemarie van Haeringen raakten een gevoelige snaar met Papa, hoor je me? Nou ja, de titel is wat té dramatisch maar de mooie, eerlijke tekst en de knappe illustraties van Van Haeringen maken dat goed.

**** (4) Enne Koens Vogel

2011-10-29T12:14:00.000-07:00

Vandaag gaf ik vier sterren aan Vogel van Enne Koens, over Elke, die eigenlijk Berre heet en erg heeft geleden onder haar spirituele moeder. Tijdens haar studie in Leiden probeert ze aan dat verleden te ontsnappen. De jeugdscènes zijn erg indringend en verdienen wel vijf sterren. Van het studentenleven weet Koens weinig te bakken; dat gedeelte verdient er maar drie. Toch nog een mooi gemiddelde. De bespreking staat inmiddels online.

***** (5) voor Riphagen en Westera Miniheksen

2011-10-15T23:42:00.000-07:00

In Miniheksen hebben Loes Riphagen en Bette Westera elkaar helemaal gevonden. De woordspelingen van de laatste gaan goed samen met de licht weerbarstige humor van de eerste. Worden zij de vrouwelijke tegenhangers van Tjibbe Veldkamp en Kees de Boer? Ik verheug me nu al.

***** (5) voor Leo Timmers Boem

2011-10-15T23:37:00.000-07:00

Boem van de Vlaamse illustrator Leo Timmers gaat over een kettingbotsing, waarbij allerlei dieren op elkaar botsen en hun bagage door de lucht vliegt.

***** (5) voor Jolivet en Fromental: Rapido

2011-10-15T23:31:00.000-07:00

Rapido van de Franse illustrator Joëlle Jolivet en tekstschrijver Jan-Luc Fromental gaat over een busje dat door de stad rijdt met voor de bewoners onmisbare pakketjes. De kijkers kunnen helpen door Rapido de weg te wijzen.

De beste prentenboeken komen niet uit Nederland

2011-10-15T23:21:00.001-07:00

Gisteren gaf ik in de Volkskrant vijf sterren aan Rapido van Joëlle Jolivet en Jan-Luc Fromental, Boem van Leo Timmers en aan De miniheksen van Loes Riphagen en Bette Westera. En ik merk op dat ik het terecht vind dat de Penseeljury dit jaar geen Nederlander nomineerde voor Goud. Dat wil niet zeggen dat ik het er mee eens ben dat er geen enkele Nederlander Zilver won, want daar waren zeker goede kandidaten voor. Maar ik vind voor de overzichtelijkheid van drie genomineerden veel te zeggen. Het is in elk geval heel wat beter dan die volstrekt ongeloofwaardige voor-elk-wat-wils-tombola van de Griffeljury. En die malle situatie dat bijna elk jaar uit tien Zilveren Griffels de twee of drie enige, want Nederlandse, kandidaten voor Goud al weer aan te wijzen zijn. Het moet maar eens over zijn met dat onderscheid. Elk in Nederland uitgegeven boek van het afgelopen jaar zou een eerlijke kans moeten hebben op Goud.

Het mooiste kinderboek aller tijden

2011-10-07T12:01:00.000-07:00

Bij de Volkskrant kun je vandaag kiezen voor het mooiste kinderboek aller tijden, mits het om een boek nog te koop is in de winkel.

De vijf jongste Griffelwinnaars ooit

2011-10-04T12:55:00.001-07:00

Simon van der Geest is niet alleen de jongste Griffelwinnaar van de afgelopen tien jaar, zoals ik in de Volkskrant beweer, pas in 1987 is er een winnaar jonger dan hij: Harriët van Reek, die bij de uitreiking van de Gouden Griffel voor De avonturen van Lena Lena in oktober nog geen dertig was. Hieronder de vijf jongste Griffelwinnaars ooit. Simon van der Geest staat op nummer zes.

1. Henk van Kerkwijk - 28 mei 1940 - 29 in 1969 als hij het Jeugdboek van het Jaar wint voor Komplot op volle zee
2. Harriët van Reek - 21 november 1957 - 29 in 1987 als ze de Gouden Griffel wint voor De avonturen van Lena Lena
3. Miep Diekmann - 25 januari 1925 - 31 als ze in 1956 het Jeugdboek van het Jaar wint voor De boten van Brakkeput
4. Simone Schell - 4 maart 1943 - is 32 als ze in 1975 de Gouden Griffel wint voor De nacht van de heksenketelkandij
5. Tonke Dragt - 12 november 1930 - is 32 als ze in 1963 de Gouden Griffel wint voor De brief aan de koning

Simon van der Geest Dissus wint Gouden Griffel

2011-10-04T11:32:00.000-07:00

Zojuist heeft Simon van der Geest gehoord dat hij de Gouden Griffel heeft gewonnen voor Dissus. De lijst met bekroningen is met 21 titels weer behoorlijk lang dit jaar. Volgens de jury valt vooral de kwaliteit van boeken voor kinderen van negen jaar en ouder op. Kanshebbers als Kitty Crowther (En?), Imme Dros (Het boeboek) en Edward van de Vendel (Hoera voor Superguppie!) grepen naast het goud. Mijn bespreking van Dissus lees je hier. Wat ik van de Griffels vind, las je al hier.

Vriens in Volkskrant

2011-10-01T02:37:00.000-07:00

Ter gelegenheid van zijn 35-jarig schrijversjubileum - op zaterdag 24 september 1967 verscheen zijn eerste boek Die rotschool met die fijne klas - en de kinderboekenweek een van de grootste helden van lezende kinderen in de Volkskrant: Jacques Vriens.

***** (5) voor Veldkamp & De Boer Bert en Bart redden de wereld

2011-10-01T02:35:00.000-07:00

Het kinderboekenweekprentenboek De prins op het witte paard van Dolf Verroen en Thé Tjong-Khing (****, Leopold, € 5), over de zoveelste koningszoon die moet ophouden met feesten en op zoek naar een prinses, mag er met zijn brave scheetjeshumor ook best zijn, maar het kinderboekenweekgeschenk van Tjibbe Veldkamp en Kees de Boer is een langverwacht feest en een eigenwijze, scheefgezette kroon op een oeuvre dat zijn brede waardering meer dan verdient. En dat mag wel eens. Gouw een heruitgave maken in een groter formaat en in kleur.

Net uit: Gideon Samson Hoe word ik een superheld?

2011-10-01T02:33:00.000-07:00

Melige zelfhulpgids voor aankomende superhelden. Hoe maak ik voor weinig geld een superheldenpak, wat zijn de Zeven Echte Supertalenten (Z.E.S.) en hoe word en blijf ik geliefd? Wat is een geschikte geheime uitvalsbasis? En het belangrijkste nog wel: hoe verzin ik een goede naam voor mezelf, waar een interessant logo bij te ontwerpen valt? Doekinderen, die het liever niet bij lezen laten, kunnen met dit boek eindeloos aan de slag. Van de auteur van Niks zeggen! en Ziek (Zilveren Griffel 2010).

Net uit: Benny Lindelauf Superhelp!

2011-10-01T02:29:00.000-07:00

‘De mens is een vreemd wezend. Als er gevaar dreigt, is hij vaak de laatste die het doorkrijgt. Het is op zijn zachtst gezegd een wonder dat hij de evolutie overleefd heeft.’ Na Negen open armen en Heivisj, twee vuistdikke romans waarvan te betwisten valt of ze wel tot de jeugdliteratuur behoren, komt Benny Lindelauf dan eindelijk weer met een boek dat onmiskenbaar geschikt is voor kinderen. In Superhelp! worstelt Immo met de vraag of hij wel een held wil zijn. Zijn beide ouders, Magneetman en Vriesvrouw, zijn druk met het redden van mensen, hij gaat liever gewoon en onopvallend naar school. Zijn nieuwe juf zorgt voor problemen.

Kleine Kapitein wordt verfilmd

2011-09-29T00:44:00.000-07:00

Een van de beste boeken uit de Nederlandse kinderliteratuur wordt verfilmd: De Kleine Kapitein van de in 2006 overleden Paul Biegel. Uitgeverij Lemniscaat, die de heruitgaven van Biegels oeuvre verzorgen, maakte dit vanochtend aan de vrienden van Paul Biegel bekend. De regie van de film is in handen van Arne Toonen (Dik Trom, Anderland) en het scenario wordt geschreven door Luuk van Bemmelen (Dik Trom, Pizzamaffia). Fu Works (Oorlogswinter, Zwartboek, In Oranje) en SubMarine (Kika en Bob, Another Perfect World) doen de animatie.

Net uit: Khing en Vanden Heede Een echt zwijn is stoer

2011-09-26T01:59:00.000-07:00

De samenwerking tussen Sylvia Vanden Heede en Thé Tjong-Khing behoeft geen introductie meer. Elk nieuw boek van dit duo is weer een feest voor oor en oog. Leren lezen met weinig lettergrepen gaat bij geen enkele andere hedendaagse auteur zo ongekunsteld als in de boeken over Vos en Haas. Voor kleuters zijn er de enorme kartonboeken, daarop volgt een serie zelfleesboeken vol grappige avonturen. In Een echt zwijn is stoer leren Vos en Haas Ever kennen. Dit everzwijn in worstelpak blijkt een ruige stoorzender in het eens zo gezellige bos, maar ook een held.

Verwijderde berichten?

2011-09-22T12:18:00.000-07:00

Heb van meer dan één bron gehoord dat er reacties op mijn posts zouden zijn verwijderd. Ik wil hier beklemtonen dat ik dit niet heb gedaan en dat ik dit (behalve bij overduidelijk onoirbare content) ook niet wil doen. Ik hoor graag wie dit onder welke omstandigheden is overkomen zodat ik dit met duidelijke onderbouwing kan aankaarten bij Blogspot. Dank!

Leesbevorderaarswanhoop.org deel 2

2011-09-15T13:51:00.000-07:00

Sinds vandaag is de Nederlandse versie van de weddenschap ook online. Ik zeg: check hun movies. En lees Carry Slee. Want wat je leest ben je zelf.

*** (3) Lisa Boersen Hotel Tussentijd

2011-09-12T04:43:00.000-07:00

Het is gewoon erg leuk gevonden: Bibi, Melvin, de minister van Financiën en mevrouw Kokkeltoren van Franecker verstoppen zich allemaal uit schaamte op de wc. Dan zien ze een groen licht en als ze naar buiten komen, blijken ze gast te zijn van Hotel Tussentijd. Daar mogen ze moed verzamelen om weer terug te gaan naar de echte wereld, maar dat gaat niet iedereen even goed af. Schrijfster Lisa Boersen (1975) werkte als programmamaakster bij De Balie, Paradiso en de VPRO en debuteerde in 2007 met het kinderboek Jani Kekke en de blauwe dagdromer. Hotel Tussentijd heeft veel weg van een Annie M.G. Schmidt-avontuur, is lekker geïllustreerd door Lars Deltrap en geschikt om voor- of zélf te lezen. De volledige recensie lees je hier.

Net uit: Shaun Tan De rode boom

2011-09-12T04:32:00.000-07:00

Shaun Tan is na het internationaal bejubelde De aankomst (2008) en Verhalen uit een verre voorstad (2009) bezig aan een opkomst in Nederland. Kennelijk is het nu tijd voor het lanceren van ouder werk, dat hier nog niet eerder verscheen. Het dromerige en soms nachtmerrieachtige The Red Tree (2001) werd in al zijn eenvoud prachtig vertaald door Bart Moeyaert. Interessant aan het oeuvre van Tan is dat zijn kleurrijke, ruimtelijke prenten hallucinerende sciencefictionsfeer hebben, wat uniek is in prentenboekenland. Het werk is wel wat zwaar op de hand. Of dit verhaal, over van die dagen dat je zo moedeloos kunt zijn en de muizenissen je boven het hoofd groeien, nu écht voor kinderen is, valt nog te bezien. Het prentenboek als kunst voor alle leeftijden, heeft in navolging van het stripboek nog een wereld te winnen.

*** (3) voor Karina Schaapman: Het Muizenhuis

2011-09-10T23:54:00.000-07:00

In de beeldrubriek van het boekenkatern besprak ik gisteren Het Muizenhuis van ex-raadslid, ex-prostitué en ex-blootactrice Karina Schaapman. Haar prentenboek was tijdens de presentatie op Manuscripta al uitverkocht. Schaapman werkte jaren aan haar indrukwekkende Muizenhuis van papier maché en met eindeloos gedetailleerd interieur. Landschaps- en interieurfotograaf Ton Bouwer maakte er foto's van. Prachtige plaatjes, tenenkrommende tekst.

Leesbevorderaarswanhoop.org

2011-09-10T23:41:00.000-07:00

Sinds kort online: smakelijk vormgegeven leesbevorderaarswanhoop. Lachen! Klik op 'ik hou van sport' en krijg een... boek over jongens die op jongens vallen. Klik op 'ik ben een meisje' en krijg... roze boeken. Klik op 'ik lees graag' en krijg... alle boeken. En om het extra spannend te maken krijg je, wegens verplichte samenwerking met onze Zuiderburen, stapels suggesties die je in een Nederlandse winkel niet snel aan zult treffen. Met als hoogtepunt een weddenschap. Een, zo te zien, volstrekt Vlaamse aangelegenheid die al zijn tweede editie ingaat. Lees drie boeken in een half jaar en krijg de indruk dat je een wereldwonder bent.

*** (3) voor Aidan Chambers Dit is mijn dag

2011-09-05T00:40:00.001-07:00

Aidan Chambers is al een jaar of tien niet meer in vorm, maar zijn bundel met korte verhalen Dit is mijn dag is ronduit teleurstellend. De auteur staat erom bekend erg lang te doen over zijn boeken (ruwweg zo'n vijf jaar per boek) en deze verhalen hebben duidelijk niet de aandacht gehad die ze nodig hebben. Alle zwakheden van Chambers - hij is nooit erg goed geweest in dialogen en heeft nogal wat irritante stokpaardjes - komen bovendrijven en zijn sterke kanten - bevlogenheid, verleiden tot nadenken en bieden van intrigerende perspectieven op het leven - komen niet of nauwelijks uit de verf. Jammer. Lees mijn onderbouwing in de krant van afgelopen zaterdag.

*** (3) voor Mies van Hout: Vrolijk

2011-08-22T01:51:00.000-07:00

Mies van Hout gaat de wat meer experimentele kant op met Vrolijk. Technisch sterk, maar door het ontbreken van een voor kleuters begrijpelijk verhaal geen succes.

*** (3) voor Blake en Yeoman: Beer houdt een zomerpicknick

2011-08-22T01:47:00.001-07:00

Het tweede boek over beer, Beer houdt een zomerpicknick, steekt flets af tegen het eind vorig jaar verschenen Beer bouwt een winterhuis. Ongeïnspireerde tekeningen, slap verhaal. Origineel verscheen in 1969. We hoeven niet álles van Blake, die volgend jaar tachtig wordt, uit te geven.

**** (4) voor Smit en Visser: Hieper

2011-08-22T01:40:00.000-07:00

Noëlle Smit laat eindelijk haar wel erg statische stijl los in Hieper. Een geslaagd resultaat. Ook de tekst van Rian Visser mag er zijn.

***** (5) voor Joke van Leeuwen: Waarom lig jij in mijn bedje

2011-08-22T01:29:00.000-07:00

Afgelopen zaterdag besprak ik Waarom lig jij in mijn bedje, het nieuwe prentenboek van Joke van Leeuwen. Ik ben er zeer over te spreken.

Zeer verdiende Leespluim voor Praagman

2011-08-15T04:53:00.001-07:00

Milja Praagman krijgt in september de maandelijkse Leespluim van Biblion voor kwalitatief hoogstaande en goed in het onderwijs en de kinderopvang bruikbare prentenboeken. Terecht. Nog 100 nachtjes slapen is tot nu toe het beste prentenboek van deze verfrissende illustrator die sinds haar debuut Mijnheer Po (Lannoo, 2005) lekker aan de weg timmert met vrolijke, eigenzinnige en toch toegankelijke prentenboeken. Dorus vindt haar verjaardag nog wel erg lang duren en begint vast met het knippen van feestvaantjes uit ieder lapje stof dat ze tegenkomt. Een avontuur dat na het onderhanden nemen van de volledige gardarobe van zo'n beetje iedereen in de buurt eindigt bij de (ook al verknipte) politie.

**** (4): Naidoo, Grobler & Meinderts De Hond, de Haan en de Jakhals

2011-08-03T23:40:00.001-07:00

Die fijne, rouwdouwer met zijn rebelse vogeltjes is terug. Piet Grobler illustreert in Afrikaans decor hervertelde fabels van Aisopos door Beverley Naidoo, vertaald door Koos Meinderts. Een zeer gelukkig gekozen gezelschap. Ik besprak De Hond, de Haan en de Jakhals afgelopen zaterdag in de Volkskrant.

Is de mening van jongeren wel van belang?

2011-07-26T01:30:00.000-07:00

Enige tijd geleden las ik in de Spits een bericht dat verwees naar een onderzoek van Emory University dat zou bewijzen dat de hersenen van tieners hits kunnen voorspellen. Lees dit goed: de hersenen kunnen dat, hun verstand kan het níet. Het verhaal achter het onderzoek is wel aardig. In 2006 deden zogenaamde 'neuroeconomists' bij 27 tieners van 12 tot 17 een hersenscan tijdens het beluisteren van liedjes die pas net waren gepubliceerd en dus nog onbekend. Pas in 2011 kwam een van de onderzoekers 's avonds op de bank tijdens een aflevering van American Idol op het idee om eens te kijken of de uitslagen van hun tieneronderzoek de latere hits en flops hadden voorspeld. Dit bleek inderdaad zo te zijn, althans bij de oncontroleerbare hersenreacties. Aardig was dat de onderzoekers ook hadden gevraagd om de beluisterde liedjes een cijfer te geven. Tussen die cijfers en de hits was juist geen correlatie. De onderzoekers verklaarden dit met de kennis en vooroordelen die kennelijk je eerste gevoel ('raw reaction') vertroebelen. Dit is overigens een conclusie die de onderzoekers ook zonder hun uitslag met de werkelijke verkoopsuccessen te vergelijken hadden kunnen trekken: kennelijk zeggen je hersens wat anders dan je mond. Of hersens hits voorspellen is niet zo heel relevant, aangezien verkoopsuccessen nog niet zo heel veel zeggen over de kwaliteit op de lange termijn. Wel mag je je op basis van deze resultaten afvragen of de uitgesproken mening van jongeren over kunst eigenlijk wel van belang is.

**** (4) Per Olov Enquist: Opa en het geheim van de smokkelaars

2011-07-25T11:50:00.001-07:00

De schrijvende literatuurhoogleraar Per Olov Enquist is in Zweden een bekende figuur. Recent schreef hij nog een indringend verslag van de strijd tegen zijn alcoholverslaving. Enquist maakte, naar eigen zeggen in opdracht van zijn kleinkinderen, een kinderboek dat in het Nederlands is verschenen als Op expeditie met opa. Ik vond dat een behoorlijk geslaagd experiment. Afgelopen zaterdag besprak ik Opa en het geheim van de smokkelaars van Per Olov Enquist in de Volkskrant.

Net uit: Ingelin Angerborn De Klunzenclub

2011-07-14T02:35:00.000-07:00

De Klunzenclub is de aanstekelijke opvolger van de Als ik niet toevallig-reeks van Ingelin Angerborn, waarvan de titel in het Nederlands bijna nog beter klinkt dan in het Zweeds. Viktor mag met het meisje waarop hij verliefd is een oriëntatietocht lopen door het Weidse Woud, maar door zijn geklungel ligt haar brilletje al snel met een onherstelbare barst op de grond. Dan leert hij tijdens een wilde verdwaalpartij Viktor en Vilma kennen met wie hij De Klunzenclub opricht.

Ted van Lieshout schrijft voor volwassenen

2011-07-12T00:34:00.000-07:00

Het is natuurlijk helemaal geen nieuws: Ted van Lieshout schrijft voor volwassenen. In interviews vertelde hij daar wel eens over, dat hij dat wel wilde maar dat hij twijfelde of hij het durfde. Maar nu is het er dan eindelijk van gekomen. Enorm benieuwd wat zijn boek gaat 'doen'. Carry Slee en Simone van der Vlugt zijn hem voorgegaan en het heeft ze geen windeieren gelegd. Maar Van Lieshout zal ongetwijfeld ook hier zichzelf trouw blijven en compromisloze literatuur afleveren. Het boek gaat begin 2012 verschijnen.

Net uit: Wegwezen!

2011-07-12T00:30:00.000-07:00

Voor wie nog niet weg is: Wegwezen!, vol reisverhalen van de kinderboekenauteurs van Querido. Er is voor elk wat wils, van Francine Oomens Lena Lijstje en een paardenverhaal van Judith Eiselin, via een klassieker van Guus Kuijer uit Eend voor eend tot een nieuw verhaal van de dit jaar met de Woutertje Pieterse en de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs bekroonde Benny Lindelauf. Ook geschikt voor wie thuis blijft en ‘even met de kont op reis’ wil, want Wegwezen! brengt je langs diepe afgronden, laat je slapen op de rug van een reus en doet ook nog even de middeleeuwen aan.

***** (5) Derk Visser Prikkeldraad

2011-07-09T01:35:00.001-07:00

Vandaag in de boekenkatern van de Volkskrant: vijf sterren voor Derk Visser Prikkeldraad.

Droge zinnen die pijn doen van het opgekropte verdriet

De vijftienjarige Chelsea is de enige getuige van het ongeluk van haar alcoholistische vader. Als ze op geleende rode hoge hakken de trap af zwalkt, probeert hij haar met een onhandige beweging overeind te houden. Hij struikelt, breekt zijn nek en raakt in coma. En dat is maar een van de problemen waar het van diepvriesfrikadellen levende gezin tot dan toe mee omging: hun café Het Klokje is failliet en zus Jewel moet zich melden bij de politie omdat ze de neus van haar gymleraar heeft gebroken.

Het kan niet anders of Derk Visser (1959) slaat met zijn nieuwe jongerenroman Prikkeldraad dezelfde weg in als met de zeer geslaagde voorgangers Patatje Oorlog en Landjepik (Nieuw Amsterdam, 2007 en 2009). Daarin proberen aandoenlijke, goedgebekte jongeren iets van de wereld te begrijpen en van hun eigen leven te maken. Vissers dialogen zijn verslavend: een mengelmoes van volkswijsheden, roddels, geruchten, grappen en gekke invallen die helemaal nergens heen lijken te gaan.

Goed dat hij in deze stijl een dikker boek heeft aangedurfd. Zijn in kleine oplagen verschenen novellen zagen er dankzij de zachte, romantische potloodtekeningen op de omslag uit als christelijke voorlichtingsboekjes over zwangerschap en het huwelijk. De omslagfoto van Prikkeldraad is weliswaar slecht gekozen - een schaars gekleed vwo-meisje in een duur opgeknapt tweeverdienersappartement kan onmogelijk Chelsea zijn - en de vormgeving even smakeloos als die van de gemiddelde jongerenlectuur, maar misschien helpt dat wel en krijgt Visser eindelijk lezers. Want die verdient hij.

Derk Visser benadert met zijn compromisloosheid de indringende jeugdromans van Floortje Zwigtman en doet met zijn heldere stijl en wrange humor denken aan de beste verhalen van de op middelbare scholen zo populaire Mensje van Keulen. In zijn kleine, maar hopelijk nog lang niet voltooide oeuvre gaat het er niet zachtzinnig aan toe. Zijn jongeren verzuipen in de problemen, die ze meestal nog zelf veroorzaakt hebben ook.

Uniek aan Visser is dat hij voor die achterbuurttypes zo veel sympathie weet op te roepen. Het zijn de probleemfiguren die opdoemen uit bezorgde krantenberichten, types die hun school niet afmaken, torenhoge schulden hebben die ze met hun vakkenvullersbaantjes niet kunnen afbetalen en wier bezopen ouders de wijkagent en de ambulancebroeder in elkaar slaan. Ze willen een ander leven, en tegelijkertijd doen ze er álles aan om dat niet te krijgen.

Toch doet Visser je werkelijk geloven dat deze jongeren iemand of iets anders zouden kunnen zijn. Indrukwekkend is de onnadrukkelijkheid waarmee hij die verhalen vertelt. De meiden rommelen met condooms en praten over de bedkwaliteiten van jongens alsof het niets is. Seks is de normaalste zaak van de wereld, net als midden op de dag bier drinken en de Polen die voor de deur staan te barbecuen.

Eigenlijk gebeurt er niet veel: Chelsea pakt Duncan Douma, de ambitieuze rioolontstopper, van haar zus af en haar beste vriendin Jennifer gaat het helemaal maken in de muziekindustrie dankzij haar 'manager', de loensende Mickey Dielemans. Ondertussen zit het achterliggende tragische verhaal knap in elkaar. De ouwehoerende en zichzelf tegensprekende meiden sluipen in je ziel en de niet te vermijden uitbarsting wordt uitgesteld tot het bittere einde, met droge zinnen die pijn doen van het opgekropte verdriet.

Over de auteur is weinig bekend. Hij is werkzaam in de jeugdzorg en bouwt in vrije uurtjes aan zijn gestaag groeiende oeuvre. Misschien is het dankzij die afzijdige positie dat hij bij geen enkele literaire of populaire stroming hoort. Het werk van Visser staat op zichzelf en verdient veel meer aandacht dan het tot nu toe gekregen heeft. Lees die man.
(Recensie door Pjotr van Lenteren, gepubliceerd op 11-07-2011)

Harmen van Straaten begint nu echt iets potsierlijks te krijgen

2011-07-08T00:30:00.001-07:00

Harmen van Straaten is 15 jaar schrijver, zo beweert zijn uitgever Pimento. Om het te vieren is zijn zeer geslaagde jeugdroman Wonderland onder een nieuwe titel heruitgegeven. Een goede zaak. Dat neemt echter niet weg dat de literaire carrière van Harmen van Straaten nu echt iets potsierlijks begint te krijgen. Verzint zo'n uitgever dat nu, zo'n taart met 15 kaarsjes, of wil hij het zelf zo graag? Feit is dat hij dat ene kunstje uit 2003 daarna niet meer over heeft gedaan. Zijn eerdere en latere schrijfwerk haalt het niet bij het niveau van Wonderland. Deze recensie schreef ik indertijd over Wonderland in de Volkskrant.

** (2) voor Badescu en Chaud: Pomelo groeit

2011-07-07T00:52:00.000-07:00

In 2004 verscheen het alleraardigste Pomelo en zijn paardebloem van de Frans-Roemeense schrijfster Ramona Badescu en illustrator Benjamin Chaud. Het gaat over een grappig roze olifantje zo groot als een pomelo, een kruising tussen grapefruit en een pompelmoes. Het was een heel geslaagd prentenboekje maar wel erg klein en ook door de slappe kaft niet vreselijk aantrekkelijk om met kleine kinderen te lezen. Maar nu is Pomelo gegroeid. Letterlijk. Helaas valt de inhoud erg tegen: een slap, quasi-filosofisch babbelverhaaltje dat veronderstelt dat kleuters geobsedeerd zijn met opgroeien en daar allemaal diepzinnige vragen over stellen.

Net uit: Johan Harstad Darlah, 172 uur op de maan

2011-07-04T23:40:00.000-07:00

Bij de Noorse auteur Johan Harstad, die tot nu toe voor volwassenen schreef, hoef je er niet op te rekenen dat een loterij winnen met een feestje eindigt. Midori uit Tokyo, Antoine uit Frankrijk en Mia uit Noorwegen zijn de drie gelukkige jongeren die mee mogen op een laatste reis naar een verlaten onderzoeksstation op de maan. In kringen van sciencefiction- en thrillerliefhebbers wordt gezegd dat zijn eerste twee jongerenromans niet onderdoen aan de rest van zijn heftige oeuvre.

Net uit: Gill Lewis Kulanjango

2011-06-30T23:48:00.000-07:00

De Schotse boerenzoon Callum ontdekt op zijn land twee eigenwijze indringers: Iona, de dochter van een lang geleden verdwenen dorpsgenote, en een visarend. Terwijl hij ruzie krijgt met zijn voetballende vrienden, die niets van Iona moeten hebben, probeert hij het leven van de visarend te redden tegen mensen die niet zo van de natuur houden als hij. Kulanjango, mijn vogelvriend is het debuut van Gill Lewis en fijne vakantieliteratuur.

Lezersvraag: waarom is er nooit meer overeenstemming tussen de Griffeljury en de Kinderjury?

2011-06-29T08:29:00.000-07:00

Richard Thiel presenteert een lijstje van overeenkomsten tussen de Griffeljury en de Kinderjury sinds de oprichting van die laatste prijs in 1988. Ik heb daar wel eens een grafiekje van gemaakt toen ik studeerde en dan zie je een indrukwekkende (maar niet zo wetenschappelijk verantwoorde) dalende lijn. Interessante vraag: hoe kómt het dat die overeenkomsten er eerst wel waren en nu bijna nooit meer zijn? Jij enig idee? Reageer hieronder!

Stilton en Francine Oomen winnen Kinderjury

2011-06-29T07:32:00.000-07:00

Op deze foto van vorig jaar hoeft alleen het romeinse cijfer veranderd te worden naar V. Wie er dit keer in het pak zat weten we niet, maar horen we graag van een bloggende schrijver die achter de schermen is geweest. Geronimo Stilton won vandaag zijn tweede Kinderjury in de jongste categorie. De oudste werd gewonnen door Francine Oomen met Hoe overleef ik mijn vader (en hij mij)?. Eervolle vermelding was er voor het pinguïnboek van Edward van de Vendel, Ype+Willem en Floor de Goede en Dummie de mummie en de tombe van Achnetoet van Tosca Menten

Penseeljury heeft groot gelijk

2011-06-22T00:43:00.000-07:00

Enig rumoer in het kinderboekenreservaat over de Penseeljury. Die heeft namelijk besloten om, tegen eigen regels in, drie buitenlandse illustratoren te nomineren voor goud: Armandus de Zoveelste van Vanessa Verstappen (Terra Lannoo), Kleuralles van Joëlle Jolivet (Harmonie) en Seizoenen van Blexbolex (Clavis). Ik geef de Penseeljury groot gelijk. Ik heb nog eens gekeken naar het Nederlandse aanbod van vorig jaar. Daar zitten wel interessante illustratoren bij (bijvoorbeeld Loes Riphagen, Natascha Stenvert, Arnoud Wierstra en Daan Remmerts de Vries) maar niet per se een kandidaat voor goud. Dat wil overigens niet zeggen dat ik het volledig eens ben met de keus van de jury voor net déze boeken, maar dat is van minder belang. Ik zou het wel mooi vinden als Joëlle Jolivet, de ontdekking van het afgelopen decennium, een keer goud kreeg. En wat een mop: goud voor een kleurboek! Ik verheug me erop. Het is namelijk een ge-wel-dig kleurboek. Ook Blexbolex is - hoewel ik mijn eigen kinderen niet met dat Seizoenenboek verveel - een feest voor het oog. Maar ja, het zal dat vreselijke boek van Vanessa Verstappen wel worden. Dán mogen de Nederlandse illustratoren mopperen. Maar alleen omdat die prijs niet naar het buitenland mag? Omdat het een 'aanmoedigingsprijs' zou zijn? Ga toch kleuren! Een Penseel is geen schouderklopje.

Niet uit: Paul Ruditis Pijpfeestje

2011-06-14T23:51:00.000-07:00

Volgens de onderzoekers van Movisie neemt het seksueel geweld onder jongeren toe, maar verzuimt de politiek tot fatsoenlijk beleid te komen. Voorlichting op scholen schiet, volgens de krant door huiverige Christelijke partijen, tekort. De literatuur is daar niet voor, vind ik, maar de Amerikaanse tienerauteur Paul Ruditis wist in elk geval veel aandacht te trekken met zijn boek over de in het rapport genoemde pijpfeestjes: Rainbow party (Simon & Schuster, 2005). In het boek doen meisjes allemaal een verschillende lippenstift op en is het de bedoeling dat de jongens zo veel mogelijk kleuren verzamelen. Het is nooit vertaald.

** (2): Bart Moeyaert De melkweg

2011-06-14T01:50:00.000-07:00

Er is bijna niemand die zo mooi over niets kan schrijven als Bart Moeyaert. Er zijn lezers die dat spannend vinden. Ik niet. Als er aan zijn knapgeschreven oeuvre iets ontbreekt, dan is het wel spanning. Zijn nieuwste novelle De melkweg begint desondanks veelbelovend met drie buurtkinderen die zich aan het begin van een eindeloze zomer op een muurtje zitten te vervelen en een weddenschap sluiten. Maar de kans dat het écht spannend wordt is minimaal, want het universum van Moeyaert bestaat alleen in taal. Mooie taal, dat wel.

De recensie lees je hier.

Speciale Griffel voor 12+

2011-06-10T02:07:00.000-07:00

Interessant nieuws in het persbericht van de Griffeljury is dat er dusdanig veel goede boeken voor de onderbouw van de middelbare school waren dit jaar, dat er een speciale Griffel komt voor die categorie. Zeg maar wat we vroeger een Gouden Zoen noemden. Ik ben razend benieuwd, want bijna alle interessante boeken van 2010 waren inderdaad voor middelbare scholieren. Hier mijn lijstje.

Weer weinig te beleven bij de Griffels

2011-06-09T23:54:00.000-07:00

Het wordt weer knarsetanden voor de tegenstanders van het Spartaanse lezen, want er is zoals gebruikelijk weinig te beleven bij de Griffels dit jaar. Twee interessante titels, maar uit het geheel dampt de weinig inspirerende boodschap op dat kinderen - willen zij Ware Lezers worden - zich moeten vergapen aan gortdroge taalgrapjes, gezochte metafoortjes, dubbele bodempjes en open eindjes. De Gouden Griffel waar ik wél warm voor zou lopen zat er vorig jaar in de leeftijdsgroep van vijf tot twaalf overigens sowieso niet bij. Ik kan dat 'rijke aanbod' waar de jury het over heeft dan ook niet plaatsen.

En? - Kitty Crowther (De Eenhoorn) - Geslaagd nieuw prentenboekje van ALMA-winnares, mijn favoriet in dit lijstje, wel erg weinig tekst voor een Griffel maar dat hoeft geen bezwaar te zijn.

Het boeboek - Imme Dros (Querido) - Imme Dros en Harry Geelen moeten eens met pensioen, hun laatste boek is in de eerste plaats flauw. Als dit Dros' eerste Gouden Griffel ooit wordt, dan is dat wel de grap van het decennium.

Roodkapje was een toffe meid - Marjet Huiberts (Gottmer) - Originele en onderhoudende sprookjesparodieën op rijm, die vooral opvalt door het degelijke rapwerk van Benaissa Linger. Het wordt wel tijd voor een Goude Griffel voor Huiberts. Maar deze melige sprookjeshumor, hoewel goed uitgevoerd, is niet de ideale kandidaat.

Hoe oma almaar kleiner werd - Michael de Cock (Querido) - Klassiek voorbeeld van het soort kinderliteratuur waar we van af moeten. Een heel boek gebaseerd op een taalgrapje. En toch zo humorloos als een bord geroosterde gerst. Kunst omdat het moet. Mikt op volwassenen nog steeds van hun stoel vallen als ze ontdekken dat er - het is werkelijk niet te geloven - zoiets voor kinderen gemaakt wordt. Laat dat soort volwassenen nu net altijd in dit soort jury's te vinden zijn. Zijn veel minder geforceerde Rosie en Moussa was een betere keus geweest.

Dissus - Simon van der Geest (Querido) - Dikke kans dat jong talent Van der Geest zijn eerste Gouden Plak gaat scoren met deze opvallende Homerosbewerking. Van der Geest schrijft bravourepoëzie voor intelligente knullen en dat is verrassend en verfrissend. Toch voert het mij te ver om een boek dat voor zo'n micropubliek interessant is tot allerbeste kinderboek van het jaar. Of Van der Geest zou eens samen moeten gaan werken met Benaissa Linger.

Vliegen tot de hemel - Michael de Cock (Davidsfonds) - Weer een bewerking van klassiekers en dat juich ik toe, maar bij deze tour de force zit je al in de flaptekst te gapen van verveling. Ik krijg ook doodvermoeide ogen van die Dendooven, die al ruim een decennium blijft knippen en plakken op de automatische piloot.

Ik! Wie is dat? - Kinderuniversiteit van Tilburg (Zwijsen) - Een boekje dat me ontgaan is. Klinkt leuk, snel bestellen.

Meneer Kandinsky was een schilder - Daan Remmerts de Vries (Leopold) - Het was een leuke tentoonstelling, maar als je wat van Daan Remmerts de Vries bekroont, dan alsjeblieft niet dit tamelijk onleesbare nicheproduct. Daar doe je hem geen eer mee aan.

Ik leer liedjes van verlangen, en aan je apenstaartje hangen - Bette Westera (Gottmer) - Prachtig vormgegeven boek met een paar fijne, humoristische hoogtepunten. Wel waren de letters wat pietepeuterig en vond ik een fors deel van de gedichten wel erg volwassen. Westera wordt elk boek beter, maar is bepaald nog geen Annie M.G. Schmidt.

Hoera voor Superguppie! - Edward van de Vendel (Querido) - Kom toch op zeg, nou weten we het wel.

Net uit: Youp van 't Hek De gelukkige olifant

2011-06-07T00:08:00.000-07:00

Toegegeven, De gelukkige olifant van Youp van 't Hek ziet er met illustraties van Georgien Overwater stukken beter uit dan zijn tenenkrommende kinderboekendebuut, De wonderlijke broertjes Pim en Pietje (Rap, 2006). Maar wat 't Hek op een achternamiddag voor kinderen schrijft, blijft gemakzuchtig proza met een gezapig babbeltoontje, waarin hij hoofdzakelijk gebruik maakt van weinigzeggende emotiewoorden als 'mooi', 'leuk', 'gezellig'. En dan die verhaaltjes: olifant ziet zichzelf voor het eerst in de spiegel en wat hij ziet maakt het doodongelukkig. Modeljongetje Lars - aan het logo te zien straks ook afgedrukt op boterhamdoosjes en de etiketten van kinderbier - gaat het oplossen. Hoe precies, dat horen we morgen; eerst een liedje en dan gaan we allemaal slapen. Kortom: gekeutel in de categorie papa vertelt op de bedrand. Moet hij vooral blijven doen, maar laat hem toch ophouden om deze knullige imitatiekinderverhaaltjes ook nog te publiceren. Wat voor armoedige literaire voorbeelden heeft 't Hek toch gehad toen hij opgroeide in de jaren vijftig?

***** (5) Kuyper O rode papaver boem pats knal!

2011-05-31T07:48:00.000-07:00

Sjoerd Kuyper liet de afgelopen jaren velen het hart vasthouden. Hij produceerde zwak werk en schopte ruzie bij verschillende uitgevers. (De mate waarin dit terecht was, is een ander verhaal.) Met zijn nieuwste Robin, O rode papaver boem pats knal!, laat hij zien dat hij nog leeft. En meer dan dat. Een sterke, levenslustige, gelukzalige come back van een dichter in nood. Goed voor vijf sterren in de Volkskrant.

Het nut van literatuur volgens Zwigtman

2011-05-26T20:39:00.000-07:00

‘Ik heb iets stoms gedaan, ik heb een boek geschreven.’ Met dit citaat van een onbekende debutant opende Floortje Zwigtman (1974) afgelopen woensdag de twaalfde Annie M.G. Schmidt-lezing. Ze vraagt zich daarin openhartig af wat het nut van schrijven is. Ze bouwt haar verhaal op aan de hand van lees- en schijverservaringen van, uiteraard, Annie M.G. Schmidt en James Baldwin en verklaart haar liefde aan de Brontë-zusjes. De lezing wordt, zo meldt organisator Toin Duijx, gepubliceerd in de eerstvolgende Literatuur zonder leeftijd.

Net uit: Marjolijn Hof Mijn opa en ik en het varken Oma

2011-05-24T07:10:00.000-07:00

De vertelster van Mijn opa en ik en het varken Oma gaat uit logeren en maakt de gekste dingen mee. Opa kan niet ophouden met pannenkoeken bakken en moet ze met kruiwagens vol bij de buren uit gaan delen. Hij koopt een varken dat hij Oma noemt. En hij klimt op het dak en durft er dan niet meer vanaf. Dat een en ander wel iets met het verdriet om een overleden oma te maken kan hebben, ligt er voor volwassen lezers duimendik bovenop, maar de jonge lezer moet er naar raden. Het proza van Hof is mede daardoor wat gekunsteld, maar het geheel ziet er dankzij de krachtige illustraties van Judith Ten Bosch, die veel weg hebben van linoleumsneden, en de klassieke vormgeving prachtig uit.

Net uit: Jet Boeke Het dubbeldikke voorleesboek van Dikkie Dik

2011-05-23T06:51:00.000-07:00

Hoera! Weer zo'n lekkere dikkerd. Naar verluid werden van de vorige, Het dikke verjaardagsboek van Dikkie Dik meer dan 100.000 verkocht. Verdiend. Zoals iedereen weet hebben Jet Boeke en haar tekstdichter Arthur van Norden dertig jaar moeten wachten tot hun, inmiddels beroemde, creatie werd bevrijd uit Sesamstraat. Grote collectie, grote platen. De inhoudsopgave met plaatjes maakt het voor peuters en kleuters wel heel gemakkelijk. Drie verhaaltjes per avond, maandenlang plezier. Ook zeer geschikt als cadeau. Alleen jammer van die dvd erbij. Nergens voor nodig en lelijk op het omslag.

Net uit: Janneke Schotveld Superjuffie

2011-05-19T01:51:00.000-07:00

Juf Josje verandert door het eten van een krijtje in Superjuffie en vliegt dieren in nood te hulp. Vreselijk origineel of vernieuwend is Janneke Schotveld niet, maar haar met dikke kaft en riante letter uitgegeven en door Annet Schaap heerlijk geïllustreerde avonturenboeken blinken uit in prettigheid en verzorgdheid. Is dat geen compliment? Wat een onzin. In haar genre verschijnt een hoop rotzooi waar uitgevers nauwelijks naar omkijken. Schotveld biedt net dat noodzakelijke beetje meer. Het onderhoudende Hotel Kindervreugd werd vorig jaar terecht genomineerd voor de Kinderboekwinkelprijs en getipt door de Kinderjury. Hopelijk een blijvertje.

Net uit: Loes Riphagen Superheldjes

2011-05-18T01:07:00.000-07:00

Het woord ‘super’ dreigt nu al het meest irritante woord van dit decennium te worden, vooral als het uit de mond komt van mensen die ouder zijn dan twaalf jaar. Gelukkig is er dan Loes Riphagen. In haar nieuwe prentenboek Superheldjes beschrijft ze het leven en werken van kleine groene beestjes die op aarde zijn om mensen te helpen. Je ziet ze nooit, ze zijn er wel en ze hebben het er maar druk mee. Superheldjes zorgen voor kleine ongelukjes die erger voorkomen. Dus de volgende keer dat je in een hondendrol trapt dan weetje het: waarschijnlijk is er een ramp voorkomen. Dus wees dan maar blij.

**** (4) Krickelkrackels Het grote kriebel klap kus schud blaas boek

2011-05-17T01:56:00.000-07:00

Terwijl boekenliefhebbers zich nog afvragen wat ze vinden van en waar het heen moet met het elektronische boek, lijkt er zich een tegentrend af te tekenen: prentenboeken waar je minstens zo veel mee kan doen als met een app. Sommige mensen noemen ze interactieve boeken, ik noem ze wrijfboeken. Overigens vind ik dat we voor de betere prentenapp onze neus ook niet op hoeven halen.

Wrijfboeken, ook voor verantwoorde ouders

Prentenboeken op je telefoon: dat zal wel weer zo’n product worden waar verantwoorde ouders liever niet aan doen. Geheel terecht is dat niet, want er verschijnen hele mooie prentenapps waarin de bewegingen en geluiden iets essentieels toevoegen aan het verhaal. Een interessante ontwikkeling, want digitale fictie wordt immers nooit meer dan een uitgeklede pil: handig meenemen op vakantie en goedkoop. Maar meer ook niet. Bij prentenapps ligt dat duidelijk anders.

Een filmpje met een muziekje is niet genoeg
Beweging kan de app aanzienlijk beter maken dan het origineel. Een aardig voorbeeld is Fiet wil rennen van Bibi Dumon Tak en Noëlle Smit (Querido 2010, verappt in 2011). Als prentenboek ging het om een uitgesproken saai verhaal. Struisvogel Fiet heeft te kampen met tegenwind en ontmoet op elke bladzijde andere dieren die worden weggeblazen. De voorlezer weet het op een gegeven moment wel, veel peuters en kleuters snappen het geintje aan het eind nog steeds niet. De app is door beweging en het liedje een stuk onderhoudender en wél te volgen.
Maar het blijft een filmpje van stilstaande bladzijden van een toch al statisch boek. Een app wordt pas écht interessant als de makers alle digitale mogelijkheden van het apparaat toepassen. Zoals Stefan de Groot die Timo en het toverboek van Rian Visser en Klaas Verplancke (Gottmer, 2004, verappt in 2010) helemaal uit elkaar haalde en vol beweging reconstrueerde. Dit digitale prentenboek geldt als schoolvoorbeeld van hoe het wél moet: je kunt Timo opblazen door in de microfoon te blazen en het ‘boek’ schudden zodat alles door elkaar raakt. De makers geven er al lezingen over.

De papieren app combineert activiteit met intimiteit
Toch blijft het jammer: als je je kinderen laat voorlezen door je digitale leesplankje, hebben ze jou niet meer nodig. Bestaan er straks nog vaders en moeders die elke avond schaamte en vermoeidheid overwinnen, hun keel raspen en al hun liefde stoppen in een mooi voorgedragen tekst? Een ouderwets prentenboek is net als eten dat je zelf hebt gekookt: elke keer weer net een beetje anders. Dat maakt geen computer ooit goed.
En omdat er niets mis is met dit soort verantwoord ouderschap, is het is leuk om te melden dat er al een verfrissende tegentrend is: het interactieve boek zonder batterijen. Eerder dit jaar verscheen het zeer vermakelijke Het boek (Standaard Uitgeverij, *****) die met niet meer dan drie gekleurde stippen, een gele, een blauwe en een rode, een verassend boek heeft gemaakt dat maar niet stil schijnt te kunnen blijven liggen.
Op de eerste bladzijde moet de lezer op een stip duwen. Op de tweede bladzijde zijn het er twee. Daarna veranderen de kleuren door erop te tikken en schudden en blazen we de stippen door het boek. Aan het einde applaudisseren we de stippen op tot enorme ballonnen en we eindigen weer met één gele stip zoals in het begin. Ook al is het als die slechte goochelaar die zegt dat je voor zijn volgende truceven je ogen moet dichtdoen: dit werkt dus echt.

Samen zingen maakt het leuk voor de kleinsten
Het nieuwste voorbeeld is Het grote kriebel klap kus schud blaas boek van het Duitse illustratorencollectief de Krickelkrackels. Zij hebben, net als Tullet, al een aantal doeboeken op hun naam maar dit is de eerste die in het Nederlands verschijnt. Waar Het boek het moet hebben van eenvoudige elementen en variaties, is Het grote kriebel klap kus schud blaas boek juist een drukte van jewelste.
Dat maakt het resultaat artistiek wat minder sterk, maar de pret is er niet minder om. Bijkomend voordeel van dit boek is dat ook jongere broertjes en zusjes het snappen en aan het spel kunnen meedoen. We kussen een kikker die in een prins verandert, zingen een monsterlied, helpen diverse personages door een doolhof en laten een Gerrit Grotemond eten door het boek open en dicht te doen. Papieren boeken te statisch? Voorlezen slaapverwekkend? Een app de enige uitweg? Dat was al niet waar, maar dankzij deze boeken zal niemand het ooit nog durven beweren.

Net uit: Veldkamp en De Boer Agent en boef en de boefagent

2011-05-16T00:33:00.000-07:00

Er komt maar geen einde aan de fantasie van prentenboekenmakers Tjibbe Veldkamp en Kees de Boer. Van hun humoristische serie Agent en boef is het derde deel verschenen, met de geestige titel Agent en boef en de boefagent. Kleren maken de man, dus als boef de kleren van agent pikt kan die hem niet meer arresteren. Als hij zich onderweg steeds weer anders verkleedt, is de chaos compleet. Feest om voor te lezen en samen op zoek te gaan naar boef. Het wachten blijft op de tekenfilm. Want eigenlijk kunnen deze twee met hun wilde, fysieke jongensachtige fantasie nauwelijks meer anders.

**** (4) Linda Groeneveld Een pannenkoek voor de koningin

2011-05-12T05:24:00.000-07:00

Dit buitengewoon verfrissende verhaal is misschien iets te van de hak op de tak verteld en de illustraties lijken wel heel erg op het werk van de gezusters Heymans, maar Groeneveld laat tenminste dromen uitkomen. En dát is wat we willen: gewoon een gelukkig einde zonder moralistisch en artistiek verantwoord gezeur. Goeneveld schrijft met overduidelijk plezier het verhaal van Kobus de kok, die zo graag zou willen koken voor de koningin. In haar zinnen neemt ze de stijve stijl en ongeloofwaardige overdrijvingen van oude sprookjes lichtvoetig op de hak. Voor kinderen die dat níet doorhebben, blijft er een vrolijk en onderhoudend verhaal over.

Net uit: Linda Groeneveld Een olifant op de thee

2011-05-12T05:04:00.000-07:00

Linda Groeneveld debuteerde in 2007 met het lichtvoetige en aanstekelijke sprookje Een pannenkoek voor de koningin. Eindelijk schreef en tekende ze een wat dikker boek: Een olifant op de thee. Groeneveld doet een beetje denken aan Joke van Leeuwen en de gezusters Heymans, die hun humoristische verhalen zelf illustreren in een stijl die tussen het komische en het romantische hangt. Een prinses die graag een hondje had willen hebben krijgt tot ieders verrassing een olifant bezorgd. En die is bijzonder welkom in het saaie paleis, waar papa nooit tijd heeft en de lakeien braveriken zijn die niets durven.

Het leven van een loser jeugdboek van het jaar bij Selexyz

2011-05-11T00:26:00.000-07:00

Boekhandelketen Selexyz heeft Het leven van een loser - Vette pech! van de Amerikaan Jeff Kinney uitgeroepen tot Jeugdboek van het Jaar. Vette pech! is het tweede deel van de serie, die je wel de jongensversie van Hoe Overleef Ik kunt noemen. Ik besprak het hilarische eerste deel in 2009. Bram Botermans komt terug van een vakantie waar hij liever niet wil praten en merkt dat het leven op school niet veel beter is. Gelukkig is er weer KaasTik.

*** (3) Timothée de Fombelle: Vango

2011-05-09T23:35:00.000-07:00

Vango van Timothée de Fombelle is beter geschreven dan Tobie Lolness, het krakkemikkige debuut van deze in eigen land inmiddels beroemde auteur, maar als roman nog steeds onder de maat. De sfeer en de kleurrijke details zijn bij vlagen sterk, maar zijn flinterdunne personages blijven te zeer ondergeschikt aan een knullige plot en veel te dik uitgesmeerd moralisme. Vango is op zijn best een rommelige opmaat voor de rest van de serie, als een stemmend orkest dat te lang moet wachten op de dirigent. Onderstaande recensie stond in de Volkskrant van 30 april 2011.

Receptromantiek voor onverzadigbare lezeressen

Wie wil er nu niet met de Graf Zeppelin in een vliegend restaurant naar Brazilië zweven? Over de daken van Parijs naar de Jardin du Luxembourg vluchten? Met een bloedmooie 16-jarige miljonairsdochter door Europa racen in een 12-cilinder Napier Railton? Of in hotellobby’s worden opgewacht door een spion achter een krant?
Timothée de Fombelle (1973) roept in zijn nieuwste jeugdroman Vango, tussen hemel en aarde de wereld op van detectives uit het midden van de vorige eeuw. De jonge helden beleven hun Europese avonturen precies zoals de Schaduw van Havank, commissaris Maigret van Simenon en de jonge James Bond van Fleming: tegen de even bruisende als dreigende achtergrond van de crisisjaren en de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog, toen het telegram nog zo gewoon was als tegenwoordig een sms-je en de stoomtrein nog een snel en sjiek vervoermiddel.

Personages opnieuw ondergeschikt aan moralisme
Maar dat is dan ook meteen al het goeds dat te melden is over Vango. Want verder weet je 380 bladzijden weet je nog steeds niets van de diepere beweegredenen van de hoofdpersoon, die vloeiend Frans, Russisch, Engels, Duits, Italiaans en Siciliaans spreekt, een opleiding tot priester volgt, als een hagedis tegen gebouwen opklimt, kookt als een chef-kok en zonder duidelijke bron van inkomsten toch het ene moment in Londen opduikt en het andere onder de rook van de Stromboli op het Eolische eiland Salina. Net waar De Fombelle hem nodig heeft.
Dit willekeurige geschuif met personages is het grote euvel van De Fombelle. Hij liet het ook al zien in zijn goed verkochte debuut Tobie Lolness (Querido, 2007, Zilveren Griffel) over millimetergrote boommensjes die in de bast van een eik wonen. Zijn beschrijving van een verborgen wereld is meeslepen, maar daarna komt een moralistisch en knullig verhaaltje over projectontwikkelaars die de boom onleefbaar maken.

Holderdebolder verhaallijn
In zijn derde jeugdroman Vango blijken De Fombelles compositie en karaktertekening verbeterd, maar nog lang niet voldoende om te overtuigen. Zijn nazifascinatie – ook al weinig subtiel aanwezig in Tobie Lolness – voert onveranderd de boventoon. De lezer wordt met voorspelbare vertellerstrucs en moeizaam gewrochte oneliners gedwongen om de helden aardig en de slechteriken, de helpers van Adolf Hitler en Josef Stalin dit keer, gemeen te vinden. Alle oorlogen zijn de schuld van gewetenloze wapenenhandelaren en alleen internationale vriendschap kan ons nog redden, is de mierzoete boodschap.
De holderdebolder verhaallijn – driejarige jongen spoelt met kindermeisje aan op Eolisch eiland en ontdekt gaandeweg dat de halve wereld achter hem aan zit – is één langgerekte slapstick, waarvan je de struikelpartijen en persoonsverwisselingen over elkaar heen buitelen en voor het begrip van de situatie essentiële informatie zo lang mogelijk wordt uitgesteld. Ja, zo komen die vuistdikke delen er wel. Vango is, uiteraard, pas het eerste deel van een reeks.

Een verteller met afgekeken maniertjes
De Fombelle is een verteller met afgekeken maniertjes. Zoals tegenwoordig in de seri
eliteratuur mode is, introduceert een in krullerige zinnen sprekende alwetende verteller het ene na het andere personage met zijn of haar complete verleden en een knipoog naar de toekomst. Bij elke nieuwe naam weet je dus hoe laat het is: daar komt weer een levensgeschiedenisje van enkele bladzijden dat voor het hoofdverhaal bijzonder irrelevant zal blijken. Het resultaat is een barokke revue: bij vlagen amusant, maar de grof geschetste emoties treffen geen doel.
Zelfs die kleurrijke sfeer, opgeroepen door vlijtig verzamelde natuurdetails (bougainville, aardbeiboom, bloeiende wilde venkel) gaat uiteindelijk irriteren. Jongleur De Fombelle babbelt vlot maar houdt niet meer dan één bal omhoog. Zijn nieuwste roman Vango is receptromantiek. Ongetwijfeld bevredigend voor onverzadigbare lezeressen – zakdoeken in de aanslag! - maar zeker geen hoogstaande jeugdliteratuur.

Kitty Crowther En? wint Leespluim

2011-05-08T13:01:00.000-07:00

Of je een prentenboek in het formaat van een Enkhuizer almanakje en met de dikte van een stapeltje ansichtkaarten pagina voor pagina, centimeter voor centimeter moet beschrijven vraag ik me af. Het levert in elk geval een meligmakend juryrapport op. Gelijk heeft de Leespluimjury met deze bekroning voor de maand juni wél. En? van Kitty Crowther is een bijzonder geslaagd prentenboekje van verbluffende eenvoud. De gevierde tekenares won vorig jaar een ALMA, zonder nog in een Nederlandse boekwinkel te vinden te zijn. Kennelijk niet gelukkig met de uitgever die dit op haar geweten had stapte ze over naar De Eenhoorn, waar ze nog kleiner dan gebruikelijk maar niet minder veelbelovend van start is gegaan.

*** (3) voor Pieter Feller Grimmie

2011-05-08T12:48:00.000-07:00

Er is al jaren een ernstig tekort aan goede avonturenboeken voor kinderen in de basisschoolleeftijd. Ze zijn aangewezen op internationale auteurs (voor zover vertaald), klassiekers (voor zover beschikbaar) en die paar Nederlandse auteurs die nog een poging wagen. In opkomst is Reggie Naus, maar zijn De piraten van hiernaast is wel erg bloedeloos van stijl. Origineel is Pieter Feller's Grimmie, maar die had zijn rommelige manuscript nog wel een keer kritisch mogen lezen voor het naar de drukker ging.

Door een gat in de bladzijde je favoriete sprookje in

Waarom schrijft er niemand meer een goed avonturenboek voor kinderen tussen de acht en tien jaar? Als het sprookje de koningin is van de kinderliteratuur, dan is het avonturenboek de koning. Toch waagt geen auteur van naam zich er nog aan. En ondertussen grazen mindere goden het genre helemaal kaal, zodat de hedendaagse lezer bijna gaat geloven dat het niet beter kán.

Voor degelijk avontuur zijn kinderen hoofdzakelijk aangewezen op buitenlandse auteurs, zoals de Australische schrijver Odo Hirsch (1962), waarvan De glittergrot (Gottmer, € 12,95, vanaf 9 jaar, ***) onlangs prima in het Nederlands werd vertaald. Darius Bell, een telg van een familie die al generaties gratis op een landgoed woont, dreigt zijn mooie huis te verliezen en komt in actie. Onderhoudend, meeslepend en humoristisch maar nergens overweldigend en wat stijl en opzet betreft oubollig: Enid Blyton zou dit verhaal bijna precies zo hebben verteld.

Of ze grijpen naar het snel groeiende oeuvre van de nieuwe Nederlandse griezelschrijver Reggie Naus (1973). Van hem verscheen kort geleden De piraten van hiernaast (Ploegsma, € 13,50, vanaf 8 jaar, ***). Michiel verveelt zich in de zomervakantie te pletter. Gelukkig krijgt hij nieuwe buren: een familie piraten met een waakhaai, die in de slotgracht rond hun piratenhuis zwemt. Ze zijn in een nette buurt gaan wonen zodat hun zoon naar school kan.

De aangenaam jongensachtige Naus overstijgt het niveau van veel van zijn reeksen schrijvende collega’s met net een beetje meer humor en originaliteit en zou wat succes betreft nog wel eens de nieuwe Paul van Loon kunnen blijken. Alleen heeft die laatste heeft echt een aanmerkelijk betere en meer tegen de tijd bestendige pen. Een verhaal met een haai hoeft niet zo bloedeloos geschreven hoeven te zijn als Naus het doet.

Slechts heel af en toe verschijnt er iets dat aangenaam weet te verrassen, zoals enkele maanden geleden het nauwelijks opgemerkte Grimmie van Pieter Feller (1952). Grimmie is een genetisch gemanipuleerde rat, die gaten in bladzijden knaagt en op die manier kinderen naar sprookjesland kan ontvoeren. Hij doet dit bij voorkeur met kinderen die zich vervelen; die ruikt hij van grote afstand.

Het resultaat is drie spontane kolderverhalen die ter plekke verzonnen lijken. Juliette wil graag een nacht op twintig matrassen slapen zoals de prinses op de erwt. Lucas heeft het sprookje van de kikkerprins nooit begrepen: hoe kan een prinsesje een massief gouden bal omhoog gooien? En Kevin en Sharona zijn benieuwd naar het verhaal van Hans en Grietje. Hun versie van het verhaal is bijna nog spannender dan het origineel eindigt met Grimmie nog net niet aan het spit.

Helaas voor Feller is een goed idee pas het begin van een boek. Maar zijn uitgever zag dat anders. Aan passages als de volgende had nog het nodige moeten gebeuren: ‘We kennen alleen Sneeuwwitje en daar vond ik niets aan’, zegt Kevin. ‘Die ging trouwens dood.’ ‘Nee man,’ zegt Sharona, ‘ze was bewusteloos. Ze had drugs gebruikt of zo. Een prins kuste haar wakker.’ ‘Jakkes,’ zegt Kevin met een vies gezicht. Het proza in dit boek is heus wel eens geestig, maar meestal zo sleets als een te vaak gebruikte bank.

Feller zal wel zo’n vader zijn die ’s avonds rond bedtijd verhalen verzon voor zijn zoons. Zulke verhalen mogen best opgeschreven worden, maar hebben daarna nog een kritische tweede lezer nodig. Ook over de fantasieloze vormgeving, met een veel te kleine letter op een veel te volle pagina, is niet langer dan een minuut nagedacht. Zelfs de levendige, tegendraadse illustraties van opkomende illustrator Loes Riphagen redden daar niets meer aan.

Nee, wie vandaag in de winkel een goed avonturenboek zoekt, vindt vooral veel artistieke armoe. Wat zou fijn zijn als schrijvers en uitgevers eindelijk weer eens écht in dit genre gingen investeren. De huidige generatie achtjarigen komt te kort.

Shortlist Jongerenliteratuur Prijs bekend

2011-04-19T00:47:00.000-07:00

Stichting Lezen maakte gisteren de shortlist van de Jongerenliteratuur Prijs bekend. Interessante titels aan het Nederlandse front, het vertaalde lijstje voelt weer als prijsschieten. Het wordt hoe dan ook een prijs waar ook dit jaar ongetwijfeld weer het laatste woord niet over gezegd zal zijn. Zou de jury nu wél met een werkbare definitie voor jongerenliteratuur komen? En zou er dit keer een boek de jongerenliteratuurprijs winnen dat als zodanig is uitgegeven? (Niet dat dat van mij moet.) Of de prijs ook wat gaat doen bij jongeren, die op hun favoriete boek uit de longlist kunnen stemmen via CJP, is nog maar de vraag. Misschien wel de belangrijkste.

Oorspronkelijk Nederlandstalige kandidaten
- Vogels die vlees eten – Thijs de Boer
- De hemel van Heivsj – Benny Lindelauf
- Spiegeljongen – Floortje Zwigtman

Vertaalde kandidaten
- Ik lieg maar één keer – Judy Blundell
- Ik ben de sterkste – Christian Frascella
- Luke en Jon – Robert Williams, vertaald door Auke Leistra

Oomen wint Jonge Jury voor vijfde keer

2011-04-13T11:36:00.000-07:00

Francine Oomen heeft vandaag voor de vijfde keer de Jonge Jury gewonnen met Hoe overleef ik (zonder) dromen, uit de succesvolle serie over puber Rosa, waar al zo'n twee miljoen exemplaren zijn verkocht. Een volgens de organisatie recordaantal van 10.000 jongeren tussen de 12 en 15 jaar stemden in meerderheid op het boek van Oomen, waarin Rosa treurt om haar verbroken relatie met Neuz en op zoek gaat naar een nieuwe (droom).

***** (5) Ted van Lieshout: Driedelig paard

2011-04-12T03:39:00.001-07:00

Hij schitterde al met een kloek en luxueus verzameld werk dat Hou van mij heet, maar de zegetocht van Ted van Lieshout houdt nog niet op. Werden zijn bundels en boeken tot nu toe meestal wat dun en klein uitgegeven, zijn laatste bundel Driedelig paard heeft dan eindelijk die 'présence' die je nodig hebt om in het oog te springen. En verdiend: Van Lieshout dicht jonger, toegankelijker en humoristischer dan ooit in deze bundel, die ik op 11 april besprak in de Volkskrant.

Het tweede leven van Ted van Lieshout

Ted van Lieshout (1955) is een kinderdichter die recensenten nogal eens buikpijn bezorgt. Zijn poëzie is van uitzonderlijk hoge kwaliteit, maar bereikt zelden meer dan een piepklein publiekje. Met zo’n reputatie ziet wie niet dagelijks gedichten leest gemakkelijk over het hoofd dat zijn oeuvre een opmerkelijke verandering doormaakt. Van Lieshouts recente werk is luchtiger en toegankelijker dan ooit. De dichter lijkt wel een tweede leven te zijn begonnen.

Zijn nieuwste bundel Driedelig paard laat dat goed zien: het is een bijzonder geslaagde cocktail geworden van kinderkunst en experimenteerdrift. De gedichten gaan over een kabouter die is doodgebeten door de hond, een flauwgevallen zeemeermin op het strand, lepels die op hoge toon klagen over het feit dat ze met die ordinaire vorkjes in één bakje moeten liggen en een vader die denkt dat zijn dochter een paard in drie stukken voor haar verjaardag wil.

Het vertelperspectief is helder en wordt nu eens niet met een geniepige wending in de laatste regel weer op de kop gezet. Als er een kind aan het woord is, is er een kind aan het woord en als oma spreekt, spreekt oma. Een sprookjesachtig wereldbeeld (de hond beet een kabouter dood) kan naast de prozaïsche van de ouders staan (het is geen kabouter maar gewoon een pop) zonder dat zij elkaar in de weg zitten. Sterker nog, het lijkt wel alsof ze in dit boek een dansje met elkaar doen.

Ook de vorm is toegankelijk. Geen gezwoeg met enjambementen en veelzeggende witregels, maar korte verhaaltjes die Van Lieshout ‘blokgedichten’ noemt. Achter in het boek legt hij uit hoe hij ze maakt. Het zijn eigenlijk brieven, waar je de aanhef en de afzender vanaf haalt en die je afdrukt in een vierkant; alles achter elkaar en aan beide zijden uitgelijnd. Voor wie de brief is en waar hij over gaat merk je al lezende. En je kunt, geïnspireerd geraakt, meteen zelf aan de slag.

Dat het hier wel degelijk om gedichten gaat, illustreert Van Lieshout slim met de ernaast gepubliceerde beeldsonnetten. We zien bijvoorbeeld foto’s van een drogende appel in allerlei sequenties op rijen geplakt. Er is geen hoorbaar rijm of ritme, maar wel een zichtbaar. Geen gedichten met eindrijm zoals de meestef of juf ooit heeft uitgelegd, maar daarom niet minder goed te volgen. Daardoor biedt deze bundel naast vermaak op hoog niveau ook nog eens een totaal ongedwongen begin van een onderhoudend lesje beeldende kunst.

En dat is iets wat Van Lieshout al een schrijversleven lang zeer met zo veel overtuiging doet: kunst uitleggen. Juist daarom is het zo jammer dat het leeuwendeel van zijn werk ondanks doodgewone woorden zo abstract is en te vaak door de ogen van een volwassene op een moeizame kindertijd terugkijkt. In zijn vroege werk vraagt hij zich zelfs een keer af ‘Is het waar dat kinderen / niet echt bestaan?’

Tegelijkertijd is het toegankelijke deel van zijn oeuvre - lollige versjesbundels als Van Ansjovis tot Zwijntje (Leopold, 2006), Spin op sokken (Leopold, 2008) en Koekjes (CPNB, 2010) - meestal niet van zijn gebruikelijke niveau. Van Lieshout nam deze titels niet eens op in zijn verzameld werk Hou van mij (Leopold, 2009) en dat zegt wat.

Driedelig paard is echter Van Lieshout op zijn best. Vorm is belangrijk en dat merk je aan alles. Uiteraard is de bundel in drieën gedeeld en hoe langer je leest, hoe meer je merkt dat de afzonderlijke onderdelen spiegelen en rijmen en samen één geheel vormen. Maar toch is het ook een bundel die ook zonder diepgaande studie woord voor woord te volgen is en de lezer met hier en daar lekker harde humor onderhoudt.

Een dichter van het volk zoals Annie M.G. Schmidt zal hij niet gauw worden, hij zal wel gruwen bij het idee, maar met zijn even vrolijke als scherpe Driedelig paard is zijn dicht- én beeldkunst zonder knieval aan de kwaliteit aantrekkelijker dan ooit te voren. Het lijkt wel alsof Ted van Lieshout niet ouder, maar steeds jonger wordt.

*** (3) Dogar De jongen in het Achterhuis

2011-04-04T01:27:00.000-07:00

Het kleine relletje dat ontstond rond Annexed, The incredible story of the boy that loved Anne Frank ging over de vraag of fantaseren over een Achterhuisromance wel mag. Maar het gedeelte over de liefde van Peter en Anne is juist heel integer en geloofwaardig gedaan. Belangrijker is dat de roman als geheel het product is van een zeer middelmatig schrijver. Die constatering maakt verdere discussie eigenlijk overbodig. Onderstaande bespreking stond op 19 maart in de Volkskrant.

De jongen die verliefd was op Anne Frank
In Engeland ontstond vorig jaar enkele maanden voor publicatie een klein relletje rond Annexed, het derde jeugdboek van de Britse kindertherapeut Sharon Dogar. Dat moet hebben gelegen aan de suggestieve ondertitel: ‘The incredible story of the boy that loved Anne Frank’. Seks in het Achterhuis? Kan dat wel?

Relletjes zijn vooral fijn voor de uitgever
Deze week verscheen de Nederlandse editie met hetzelfde omslagontwerp als De jongen in het Achterhuis, maar zonder die ondertitel. Terecht. Britse opvoeders maken zich misschien zorgen over de seksuele toespelingen in het boek, door de wol geverfde Nederlandse en Scandinavische tieners zullen er niet veel schokkenders in ontdekken dan het woord ‘vrijen’, een omhelzing en een kus. Sensatiezoekerij van een Britse uitgever? Het heeft er alle schijn van.
Een discussie over een nog niet bestaand boek is vooral een feestje voor de uitgever, want vaak stelt daarna niemand meer de relevante vraag of het ook een goed boek is. En dat is het niet.

Juist het liefdesdeel zit integer en geloofwaardig in elkaar
Er verschijnt elk voorjaar een hausse aan oorlogs- en onderduikboeken (zie ook ‘Net uit’). Annexed is echt niet veel beter of slechter dan de rest, hoogstens wat origineler van opzet. Peter van Pels (Van Daan in het dagboek van Anne) heeft de eerste maanden een grote hekel aan het kinderlijke schoolmeisje, dat braaf haar huiswerk doet en het onderduiken als een picknick ziet. Sterker nog, hij ergert zich aan heel de moreel superieure familie Frank.
Peter voelt zich helemaal geen jood en zou liever een Duitser op zijn gezicht slaan dan zich lijdzaam laten opsluiten achter een boekenkast. Hij heeft niet echt idealen, wil gewoon graag met een meisje naar bed voor hij naar een vernietigingskamp gaat. Iets wat de verlegen puber pas na honderden bladzijden durft te zeggen.
Het liefdesdeel van de roman zit niet alleen integer, maar ook best knap in elkaar. Juist omdát er bijna niets gebeurt. Peter, alleen handig met zijn handen, stelt zich stamelend teweer tegen de verbaal sterke en wispelturige gymnasiaste. Het enige écht navoelbare drama in het boek: idealen en menselijkheid worstelen met elkaar en er is geen echte winnaar. Ook de vooroorlogse reacties van de familieleden op de prille liefde en de onuitgesproken jaloezie van de stille Margot met haar brilletje zijn sterk materiaal voor een geslaagd verhaal.

Verder schreef Dogar een zeer middelmatige jeugdroman
En dat had het ook best kunnen worden, als Dogar haar pen niet zo krampachtig vasthield, alsof ze net van een cursus creatief schrijven kwam: ‘Pas als ik mijn ogen opendoe en de muren zie weet ik het weer. Weet ik dat ik hier ben.’ En zo emmert het maar door, met vervelende voetnoten die je steeds wijzen op onbenullige zaken die ze heeft veranderd ten opzichte van het dagboek. Waar trouwens door de Achterhuisbewoners veel te veel knipooggrapjes over worden gemaakt.
Niemand kan toen hebben geweten dat het dagboek later door heel de wereld gelezen zou worden. Maar Dogar weet dat wel en dus maakt ze na het al te menselijke, licht sensuele uitstapje van Anne toch maar weer gauw een joodse Jeanne d’Arc. Peter reduceert ze tot iemand die in de strijd tegen de Duitsers alleen maar aan zijn eigen genot denkt en pas in het concentratiekamp tot inkeer komt. Heldenverering en zwart-witdenken waar we ruim zestig jaar na dato nu ook in de jeugdliteratuur wel eens van af mogen.
Dat je geen fictie zou mogen schrijven over Anne Frank omdat haar zoiets vreselijks is overkomen is natuurlijk onzin. Dan kunnen we de hele historische letterkunde wel opheffen. Een beantwoorde liefde in het Achterhuis is helemaal niet zo ongeloofwaardig en Anne van harte gegund. Maar Nederlands’ beroemdste dagboekschrijfster had bij die onderneming wel iets beters verdiend dan een middelmatige auteur.

Net uit: Arnold & De Saulles De waanzinnige wetenschap over jou

2011-03-10T00:38:00.000-08:00

Met titels als Dooie dino’s, Wereldschokkende aardbevingen en Je spetterende spijsvertering bieden de ‘informatieve’ boeken uit de serie Waanzinnig om te weten naast echte kennis ook eindeloos veel flauwe humor waar jongens zo dol op zijn. WOTW, zoals fans de populaire pocketreeks noemen, bereikt een voorlopig hoogtepunt met De waanzinnige wetenschap over jou. Daarin kun je alles leren over slapen, door de hele nacht op te blijven en je ouders te bestuderen, en eer je een recept met oorsmeerballetjes. Bijna ongemerkt helpen deze boeken zelfs de meest rabiate letterhaters aan het lezen.

***** (5) Jowi Schmitz: Ik heet Olivia en daar kan ik ook niets aan doen

2011-03-10T00:32:00.000-08:00

Afgelopen zaterdag gaf ik de volle mep sterren aan Ik heet Olivia en daar kan ik ook niets aan doen van Jowi Schmitz. Een uithuilboek van de allerbeste soort over een meisje dat haar moeder heeft verloren en nu met haar vader op een zeilboot woont in een tuin.

‘Ik moest leren een beetje tegen het leven te kunnen.’

‘Verwerken? Wat was dat nou weer? Bloemen kon je tot een boeket verwerken, komkommers en fetakaas verwerkte je tot een salade. Maar een dode moeder?’ De verteller van Ik ben Olivia en daar kan ik ook niks aan doen, het jeugddebuut van Jowi Schmitz, is van kaft tot kaft echt. Bij haar hoef je niet aan te komen met pedagogische praatjes. ‘Dus’, zou ze daar waarschijnlijk aan toevoegen. Met een punt erachter, alsof de kous daarmee af is.

Sommige schrijvers denken dat je voor een meeslepend verhaal een ingenieus plot moet verzinnen in een exotisch decor. Maar met een origineel meisje in een onalledaagse situatie kom je soms zelfs verder. Olivia is zo’n meisje. Ze woont met haar vader John, die barbier is, in een zeilboot op een trailer in de tuin achter de zaak. Ze hebben niet veel en aan elkaar ook niet altijd genoeg.

Van de boot kunnen ze geen afscheid nemen; het was de lievelingsplek van Olivia’s moeder en ze zijn er meteen na haar crematie mee van Friesland naar de grote stad gezeild. Dus leven ze tussen stapels vieze kleren in de kajuit en op het dek waar ze, weer of geen weer, elke vrijdag een cake eten van de restjes uit de voorraadkast. John drinkt er het laatste pijpje pils bij. Daarna barst hij meestal in huilen uit.

Het is maar goed dat Olivia van wanten weet: ze regelt zelf via internet haar nieuwe school. De kinderen zijn er stom, maar dat geeft niet want het is maar voor even. Net als het geldgebrek van papa. Die knipt snorren in een volksbuurt met veel liefhebbers, dus dat gaat heus wel wat opleveren. En zijn nieuwe vriendin, dikke Sonja, is er alleen maar om te helpen. Meer niet. Olivia haalt haar schouders op, tot ze begint te beseffen dat de tijdelijkheid wel erg lang duurt.

Aan het realisme van Ik heet Olivia en daar kan ik ook niets aan doen kan een meisje haar hart ophalen: er wordt wat afgepuberd. Het laat zich raden dat de eerste keer ongesteld zijn bovenop een berg ongewassen ondergoed geen pretje is. Ook de prille verkering met de stille Sasha is even broeierig als moeilijk. Olivia verwoordt haar blunderbelevenissen direct en cynisch, een talent dat ze van haar moeder geërfd. ‘Ik moest leren een beetje tegen het leven te kunnen.’

Dat maakt het debuut van Schmitz tot veel meer dan een typisch probleemboek. Het verhaal overstijgt de dood, de verwaarloosvader, de verliefdheid en het pesten. Het is een portret van een incompleet gezin, verstrikt in ingewikkeld verdriet, dan een probleemboek. De kwetsbare en tegelijkertijd humoristische Olivia bedenkt steeds mallere oplossingen om de chaos te bestrijden en haar vader voor zichzelf te houden.

Zonde dat er een paar zwakheden niet uit de laatste versie van het boek zijn gehaald. Het meisje op de omslag kan onmogelijk Olivia zijn, aangezien die eerst een vies knotje heeft en later kort haar. Ook de stijl kan scherper: de zinnen hangen ritmisch soms wat rommelig tussen spreektaal en schrijftaal in. Het is daardoor niet helemaal duidelijk wat Schmitz nu wil: kindertaal of boekentaal.

Maar al die nurkse tienerwijsheden maken veel goed. En het belangrijkste is dat de mensen kloppen en de lezers mee weten te slepen naar hun bijzondere wereld, die om de hoek van je eigen straat zou kunnen zijn. Ik heet Olivia en daar kan ik ook niets aan doen is ondanks de aanstekelijke humor een boek geworden met een bijna tastbare, donkere sfeer, als een boswandeling in een kletsnatte regenjas: ellendig en fijn tegelijkertijd. Een uithuilboek van de allerbeste soort. De enige soort die mag.

***** (5) Amanda Maxwell: Als ik dat had geweten

2011-02-19T04:22:00.000-08:00

Lof voor de prachtige bundel Als ik dat had geweten van de Nieuw-Zeelandse schrijfster Amanda Maxwell. De Engelstalige titel Nobody Told Me There Would Be Days Like These is sterker, maar dat is dan werkelijk ook het enige dat aan te merken valt op de prima vertaling van Boukje Verheij. Melancholieke en hier en daar ongemakkelijke kijkjes in het leveren van dolende jongeren.

Prille verliefdheid: een verzameling afgebrande luciferhoutjes

Het meest veelzeggende verhaal in de bundel Als ik dat had geweten van de Nieuw-Zeelandse schrijfster Amanda Maxwell (1977) is het laatste, waarin de zeventienjarige Stella een baantje neemt als kantoormeisje in een homeopathisch onderzoekscentrum. Ze wordt verliefd op de warrige, ruim twintig jaar oudere onderzoeker Jerome die in een kamertje achteraf werkt en zich zelden laat zien. Ze denkt dat hij J.D. Salinger (1919-2010) is, de teruggetrokken levende schrijver van de klassieker Catcher in the rye, een van de weinige boeken die ze op de middelbare school helemaal heeft uitgelezen.

Salinger was in 2008, bij het verschijnen van de Engelstalige versie van de bundel, nog niet overleden en in het verhaal wordt naast een computer ook nog een ouderwetse typemachine gebruikt. Maar zelfs als de tijd van de verhaalwerkelijkheid de jaren tachtig zijn, was Salinger al een grijze oude man.

Die rekensom maakt Stella niet en de echte Jerome durft ze niet eens aan te spreken. Elke keer dat hij van hun gezamenlijke toilet komt, pikt ze het lucifertje dat hij gebrand heeft, om het te bewaren in een enveloppe die ze achter haar balie verstopt. Dat is alles. Pas als ze een aan New York geadresseerde brief naar het postkantoor brengt, kan ze zich niet inhouden.

Dit verhaal is Amanda Maxwell ten voeten uit. Ze laat de naïeve Stella zichzelf in de nesten werken en dan uitgebreid afgaan, eerst tegenover Jerome en daarna nog pijnlijker tegenover haar ongeïnteresseerde vriendin, die schouderophalend bekent dat ze op school het boekverslag van haar broer heeft ingeleverd.

Zo sneuvelen er steeds van die ondoordachte, op los zand gebouwde dromen in Maxwells debuut voor jongvolwassenen Nobody told me there’d be days like these. De vertaling verscheen eind vorig jaar, maar is te bijzonder om te laten liggen. Maxwells stijl is er een van indrukwekkend soepele, ultrakorte zinnen, soms aangenaam ironisch, soms op een lichtvoetige manier melancholiek.

Een goed kort verhaal is een tweetrapsraket die je aan de zwaartekracht helpt ontsnappen en daarna in het luchtledige verder laat zweven. Maxwell beheerst die techniek tot in de puntjes. Haar verhalen hebben steeds een effectief rood draadje: een gebarsten huis, een voorliefde voor donuts, een tweedehandse matras die slapeloosheid veroorzaakt of een paar geleende schoenen. Ze gaan over eerste baantjes, het ouderlijke huis verlaten, het einde van kalverliefdes; de bundel is boordevol schommelende zielen die op een dood punt hangen tussen de middelbare school en het ‘echte’ leven.

Jammer dat de Nederlandse flaptekst zo enthousiast het stempel ‘absurd’ op haar werk plakt, want zo absurd zijn de meeste verhalen van Maxwell niet. Het komische verhaal ‘Hoe word ik fotogeniek?’ misschien, waarin een foto van actrice Scarlett Johansson tegen iemand begint te praten in een vliegtuig. Een grapje. En voor het huis dat in tweeën breekt is een natuurlijke verklaring, verder gaat het over een jongen die terugkeert naar zijn vroegere buurt en daar iemand van zijn oude school neersteekt. Tragisch, niet absurd.

De vervreemding van Maxwell is juist subtiel, haar kracht ligt in de ongemakkelijke sfeer die ze weet op te roepen. Maxwell weet van kleine momenten grote, levensbepalende gebeurtenissen te maken die inspireren en treurig stemmen tegelijkertijd. De Australische titel drukt dit veel sterker uit dan de Nederlandse, maar de prettige vormgeving, de intrigerende omslagfoto en de uitstekende vertaling van Boukje Verheij maken dat helemaal goed.

Recensie in de Volkskrant 19 februari 2011.

Achter de stilte mogelijk mooiste boek 2011

2011-02-18T08:24:00.000-08:00

Achter de stilte van Beate Teresa Hanika is genomineerd voor Mooiste Boekomslag 2011, melden verschillende literaire weblogs. Terechte bekroning. Wat mij betreft mag dit boek ook meedingen naar de Grote Jongerenliteratuur Prijs, vanwege de inhoud én de goede vertaling. Ik vond het in meerdere opzichten een van de beste jeugdboeken van 2010

Dragt en Van Haeringen genomineerd voor Andersen Award

2011-02-16T04:00:00.000-08:00

Tonke Dragt en Annemarie van Haeringen zijn genomineerd voor de Hans Christian Andersen Awards 2012. Deze internationale bekroning wordt ook wel de Kleine Nobelprijs genoemd en is de hoogste eer die te behalen valt als kinderboekenmaker. De voordracht is gedaan door de Nederlandse sectie van het International Board on Books for Young People, die om de twee jaar een auteur en een illustrator nomineert. Uiteraard doen de andere nationale secties dit ook. De winnaars worden bekend gemaakt tijdens de Kinderboekenbeurs in Bologna in april 2012. Annie M.G. Schmidt en Max Velthuijs wonnen de prijs in 1988 en 2004.

Giphart zit tweede GJP voor

2011-02-08T01:28:00.000-08:00

Ronald Giphart zal dit jaar de jury voorzitten die de Grote Jongerenliteratuur Prijs uitreikt. Dit gebeurt in mei. Stichting Lezen maakte de jurysamenstelling vanochtend bekend. Benieuwd wat Giphart gaat doen, aangezien de vorige jury - onder leiding van Hedy d'Ancona - er een potje van maakte en met de eerste bekroning geen enkel cachet wist te geven aan deze potentieel interessante nieuwe prijs.

***** (5) voor Chris Haughton: Mama kwijt

2011-02-07T05:21:00.000-08:00

Het meest geslaagde prentenboek was in de afgelopen periode het kekke Mama kwijt (Gottmer, *****, € 10,95, vanaf 3 jaar) van de Ier Chris Haughton. Klassiek gegeven: uilenkind valt uit nest, eekhoorn zoekt zijn moeder en komt steeds met het verkeerde beest aanzetten. Met zo’n boek is voorlezen ineens weer leuk.

**** (4) voor Leo Timmers: Meneer René

2011-02-07T05:20:00.002-08:00

Iemand om in de gaten te houden is Leo Timmers, die met indrukwekkende penseelvoering levensechte platen maakt van dingen die je wel uit de bladzij zou willen pakken. Meneer René (Querido, ****, € 14,95, vanaf 5 jaar) vertelt over een kunstenaar wiens schilderijen echt worden. Net als in het klassieke verhaal van koning Midas, die alles wat hij aanraakt in goud veranderde, maakt dit hem niet gelukkig.

**** (4) Huiberts / de Jager: Circus Pientje

2011-02-07T05:20:00.001-08:00

Marjet Huiberts is er een tekstdichter waarvan je altijd wel wat kunt vinden in de winkel. Haar verzen ontsporen heel soms in rijmelarij maar zijn altijd prettig kinderlijk. Circus Pientje (Gottmer, ****, € 14,95, vanaf 6 jaar) is haar nieuwste. Kunstenares Hanneke de Jager knutselde decors van stoffen en patronen. Pientje wil circusartiest worden en probeert in elk berijmd verhaaltje iets uit, wat natuurlijk weer mis gaat.

*** (3) Boonen en Meijer: Een zoen, alles voor een zoen

2011-02-07T05:18:00.001-08:00

Verraderlijk is eenvoud, die toch niet zo eenvoudig is als gedacht. Een zoen, alles voor een zoen (***, Van Goor, € 13,99, vanaf 6 jaar) van Stefan Boonen en Marja Meijer lijkt op het eerste gezicht alles te hebben van een goed prentenboek: een aansprekend onderwerp – prins zoekt prinses – en frisse illustraties vol details. Aanwijzing dat het dat toch níet is, zijn de wel erg lange teksten. Meer dan een vuist zinnen per bladzijde is zelden een aanbeveling. Want zoveel woorden heeft een goed geïllustreerd verhaal helemaal niet nodig. En inderdaad: Stefan Boonen verliest zich in hijgerige mooischrijverij die onaangenaam voorleest, veel te abstract is en niet veel toevoegt. Zoenen pas lekker als je verliefd bent? Kleuters weten écht niet waar je het over hebt. Dan werken de grapjes erover ook niet zo.

** (2) voor Ingrid Godon: Is het nog ver?

2011-02-07T05:15:00.001-08:00

De Vlaamse Ingrid Godon heeft een paar interessante titels op haar naam staan, gevuld met licht wereldvreemde, zachte krijttekeningen. Haar boeken zijn altijd een beetje verstild en vaag, maar Is het nog ver? (**, Querido, € 14,95, vanaf 5 jaar) is gewoon mislukt. Een mannetje die in een boom klimt is elke bladzij hetzelfde. Het mannetje concludeert dan ook aan het einde dat het wel eenzaam is, daar bovenin de boom.

*** (3) voor Oliver Jeffers: Het hart in de fles

2011-02-07T05:13:00.000-08:00

Het hart in de fles van Oliver Jeffers (***, Pimento, € 15,-) is een werkelijk subliem geïllustreerde en vormgegeven metafoor over een meisje dat haar vader of opa verliest. Ze stopt haar hart in een fles en slaagt er pas in die er weer uit te krijgen als ze zelf moeder wordt. Wel duidelijk wie de doelgroep van dit prachtige prentenboek is: moeders.

Prentenboeken zijn het vaak nét niet

2011-02-07T05:02:00.000-08:00

Een geschikt prentenboek uitzoeken voor peuters en kleuters is zo gemakkelijk nog niet, zullen veel ouders weer gemerkt hebben tijdens de Nationale Voorleesdagen. Er verschijnen in Nederland veel goede prentenboeken, maar nog veel meer zijn het net niet. Na één keer voorlezen is het wel mooi geweest. Wat is nu het geheim van het succes van die prentenboeken die wél jarenlang meegaan? Dat is nogal lastig in vuistregels te vatten. Maar wat níet werkt, laat zich aan de hand van een paar recente voorbeelden gemakkelijk uitleggen.

Belangrijkste advies: kijk uit met artistiek ogende, stijlvol vormgegeven boeken. Heb je het gevoel dat je de hippe catalogus van een uiterst verantwoorde schilderijententoonstelling in handen te hebben, lees dan de tekst goed door voor je het boek koopt. Vaak is het verhaal eigenlijk bedoeld voor volwassenen, al beweert de auteur en de uitgever wat anders.

Zoals Het hart in de fles van Oliver Jeffers (***, Pimento, € 15,-), dat een werkelijk subliem geïllustreerde en vormgegeven metafoor is over een meisje dat haar vader of opa verliest. Ze stopt haar hart in een fles en slaagt er pas in die er weer uit te krijgen als ze zelf moeder wordt. Wel duidelijk wie de doelgroep van dit prachtige prentenboek is: moeders.

Voor wie zich geneert om het hele prentenboek in de winkel te lezen: let bij het doorbladeren op afwisseling in de illustraties. De Vlaamse Ingrid Godon heeft een paar interessante titels op haar naam staan, gevuld met licht wereldvreemde, zachte krijttekeningen. Haar boeken zijn altijd een beetje verstild en vaag, maar Is het nog ver? (**, Querido, € 14,95, vanaf 5 jaar) is gewoon mislukt. Een mannetje die in een boom klimt is elke bladzij hetzelfde. Het mannetje concludeert dan ook dat het wel eenzaam is, bovenin de boom.

Verraderlijk is eenvoud, die toch niet zo eenvoudig is als gedacht. Een zoen, alles voor een zoen (***, Van Goor, € 13,99, vanaf 6 jaar) van Stefan Boonen en Marja Meijer lijkt op het eerste gezicht alles te hebben van een goed prentenboek: een aansprekend onderwerp – prins zoekt prinses – en frisse illustraties vol details. Aanwijzing dat het dat toch níet is, zijn de wel erg lange teksten.

Meer dan een vuist zinnen per bladzijde is zelden een aanbeveling. Want zoveel woorden heeft een goed geïllustreerd verhaal helemaal niet nodig. En inderdaad: Stefan Boonen verliest zich in hijgerige mooischrijverij die onaangenaam voorleest, veel te abstract is en niet veel toevoegt. Zoenen pas lekker als je verliefd bent? Kleuters weten écht niet waar je het over hebt. Dan werken de grapjes erover ook niet zo.

Nee, prentenboeken maken is een vak en je kunt dan maar beter de juiste ambachtslieden kennen. Marjet Huiberts is er een tekstdichter waarvan je altijd wel wat kunt vinden in de winkel. Haar verzen ontsporen heel soms in rijmelarij maar zijn altijd prettig kinderlijk. Circus Pientje (Gottmer, ****, € 14,95, vanaf 6 jaar) is haar nieuwste. Kunstenares Hanneke de Jager knutselde decors van stoffen en patronen. Pientje wil circusartiest worden en probeert in elk berijmd verhaaltje iets uit, wat natuurlijk weer mis gaat.

Ook iemand om in de gaten te houden is Leo Timmers, die met indrukwekkende penseelvoering levensechte platen maakt van dingen die je wel uit de bladzij zou willen pakken. Meneer René (Querido, ****, € 14,95, vanaf 5 jaar) vertelt over een kunstenaar wiens schilderijen echt worden. Net als in het klassieke verhaal van koning Midas, die alles wat hij aanraakt in goud veranderde, maakt dit hem niet gelukkig.

Het meest geslaagde prentenboek was in de afgelopen periode het kekke Mama kwijt (Gottmer, *****, € 10,95, vanaf 3 jaar) van de Ier Chris Haughton. Klassiek gegeven: uilenkind valt uit nest, eekhoorn zoekt zijn moeder en komt steeds met het verkeerde beest aanzetten. Met zo’n boek is voorlezen ineens weer leuk.

Deze recensie verscheen 5 februari 2011 in de boekenkatern van De Volkskrant.

***(3) voor Kees van Nieuwkerk: Het is weer raak met Kees en Sjaak

2011-02-01T13:24:00.000-08:00

Kees van Nieuwkerk (1988) is het helemaal voor tienermeisjes: zoon van een BN’er, ziet er uit als een lekker hapje en schrijft columns in beautyblad Fancy over dingen waar ze zelf nog niet van durven dromen. Dat Van Nieuwkerk nu een boekje heeft gemaakt over zijn avonturen, Het is weer raak met Kees en Sjaak, is voor zijn fans waarschijnlijk niets te veel van het goede.

Kees heeft net eindexamen gedaan en komt de dagen door met dvd’s kijken op zijn kamer. Hij hoopt die zomer toegelaten te worden op de filmacademie en komt op het idee om in de tussentijd een boek te schrijven over zichzelf. Zijn beste vriend Sjaak gaat hem helpen, want ‘ik weet precies wat je denkt en dat is allemaal gay’.

Sjaak heeft gelijk: Kees komt niet veel verder dan wat mijmeren over een toneelstudente uit Maastricht die ‘piemelvrees’ heeft. Over haar maakt hij een best ontroerend gedicht: ‘En zonder dat ik het horen of ruiken kan / laat ze een heel klein scheetje in mijn hand’. Daarna noteert hij tot in detail zijn favoriete recept: pannenkoekencanneloni. Zo kan het niet verder, en dus rammelen de twee vrienden in de gammele Peugeot van Sjaak naar Berlijn, in blijde afwachting van veel verschillende billen en pillen.

Vraag niet of het allemaal echt gebeurd is, want Sjaak bestaat niet. Kees van Nieuwkerk wel en het is niet de eerste keer dat hij van zich laat horen. Hij is actief als redacteur bij jongerensite Spunk.nl en zijn afstudeerproject van de filmacademie Sterke verhalen (2010, samen met Teddy Cherim) kwam uit in 32 zalen. Met dezelfde bluf schrijft hij in hetzelfde jaar ook nog even zijn debuut. Op de laatste bladzijde verzucht de schrijver, blij dat hij klaar is: ‘kan ik eindelijk weer met jullie boys gaan hangen.’

Grappig is dat, want in het boek doet hij niet anders, net als in de film trouwens, waarin een boer naar Amsterdam komt en alleen mee mag doen met de hippe stedelingen als hij naar het eerstvolgende feest een levende pinguïn meeneemt. Opperste cool-heid, daar gaat het om. Dat schijnt iets te maken te hebben met pissen in het bad waar in het bier ligt te koelen, onbewaakte meisjes ontmaagden en jezelf bekijken in spiegels omlijnd met coke.

Van Nieuwkerk schrijft het allemaal droogkomisch op, volledig gespeend van zelfrelativering. Schoolkrantproza van het soort balorige lolbroekerij, waar iedere jaargang er wel één of twee auteurs in de aanbieding heeft. Geloofwaardige details ontbreken; waar is bijvoorbeeld tijdens die romantische nacht in de Ikea die dikke bewaker gebleven, die de minnaars op de camera volgt, voor hij de politie belt? En waarom beperkt de beschrijving van Berlijn zich tot wat iedereen kan opzoeken in de Rough guide? Het ergste zijn nog de wijsneuzige filosofietjes van het kaliber ‘deze generatie heeft een oorlog nodig’, over de angst om per ongeluk burgerlijk te worden en hoe weinig inspirerend een gelukkige jeugd is. Dat blijkt.

Maar zijn timing is goed. Hoe oppervlakkig het ook allemaal blijft, het middenrif wordt vakkundig bekieteld en het is moeilijk om die langer dan een paar bladzijden strak te houden. Met als hoogtepunt zijn bespiegelingen over hoe de lezer van dit boekje met de juist gekozen woorden door het ‘tien-minutengesprekje’ van de literatuurles kan komen. Dat is een verdienste; in de meeste Nederlandse jeugdboeken valt inderdaad bitter weinig te lachen.

Het is ook maar een spelletje, zal Van Nieuwkerk denken: waar maak je je druk over? En die gedachte is terecht: Het is weer raak met Kees en Sjaak is een leuke aaneengeregen column, met gegarandeerd hier en daar een vette lach, waarmee deze beginnende schrijver een heel klein scheetje laat in het gezicht van zijn leraar Nederlands.

Recensie verschenen in de Volkskrant op 22 januari 2011.

Schrijven met een geodriehoek

2011-01-30T00:26:00.000-08:00

Ik ben Naat! van de Vlaamse boekverkoopster Joke Guns is een prima boekje, goed geschreven en mooi geïllustreerd. Het gaat over een jongen van zes die liever leest dan gilt en een beetje gepest wordt. Ik moet bij de stijl van Guns denken aan die van Sylvia Vanden Heede en dat is bedoeld als een compliment. Een heel boek met woorden van één lettergreep en toch leest het - als je er eenmaal aan gewend bent - lekker weg. De eerste keer dat ik zoiets moest voorlezen kreeg ik bijna de slappe lach. Schrijven met je geodriehoek: hoe krijg je het voor elkaar? Zo'n beperking leidt bij fantasieloze mensen tot krampachtig gedoe, maar bij kunstenaars tot creativiteit: soms staat er in zulke boekjes een hallucinerende zin. Joke Guns heeft dat talent zeker ook.

Ik snap alleen niet waarom ze met dat talent zoiets maakt als Ik ben Naat! Wie wil dit nu lezen? Waarom gaan zulke verhaaltjes altijd over klassen, met een pestkop, een nobele allochtoon en een lief juf? Waarom gaan ze niet, zoals de kartonboeken van Vos en Haas, over koek of verjaardag of sneeuw of een mysterieuze bezoeker in het bos? Vier, vijf, zesjarigen vinden de boeken van Vanden Heede prachtig om wat er in staat. En o ja, er komen ook alleen eenlettergrepige woorden in voor, maar wie zal dat verdommen behalve een paar rare deskundigen met beroepsdeformatie?

In het AVI-boekje van Joke Guns staan twee hoofdstukjes die een zesjarige graag zou willen lezen (‘er drijft een drol in het zwembad’ en ‘juf speelt boef’) en verder is het zoet gesus waar vooral uit blijkt dat juffen niet zo heel veel van jongens begrijpen. Wat op zich al erg genoeg is, maar waarom moet ik lezen ‘jongens van zes hebben het nu eenmaal erg druk?’ Wat is daar de boodschap van? Waarom moet ik als ik zes ben en niet zo goed mee kan komen in de klas in bijna debiliserend Nederlands horen dat ik niet zo goed mee kan komen in de klas? Welke wereld opent dat voor mij? Welke reis ga ik dan maken? Wat ga ik ontdekken? Dat het leven moeilijk is maar er een aardige mevrouw is die Joke Guns heet die mij begrijpt?

Ik ben Naat! is een prima boekje, dat wat vorm betreft voldoet aan hoge kwaliteitscriteria. Maar de inoud roept de vraag op: waarom maken we die AVI-boekjes eigenlijk? Kinderen lezen niet omdat het mooi is, of toegankelijk, maar omdat ze de inhoud graag tot zich willen nemen. Willen zesjarigen lezen dat het niet erg is dat ze niet helemaal goed bij hun hoofd zijn? Ik denk het niet. Beperkingen die tot iets leiden zijn niet domweg goed omdat ze tot iets leiden. Joke Guns zou haar talent eens ergens anders op moeten richten en kijken wat er dan voor moois gebeurt.

Deze recensie is verschenen op JipJip van Richard Thiel in het kader van De Maand Van De Onbekende Schrijver.

Fiet wil rennen op i-Phone, lezers gezocht

2011-01-13T05:13:00.000-08:00

Nou, daar gaan we: prentenboek op I-phone als eerste serieuze begin van het digitale boek. Ik vind elektrisch lezen niet vies, ook al sta ik ook niet te juichen, om voor de hand liggende redenen. Als recensent ben ik benieuwd hoe ik die boeken moet beoordelen zolang ze niet niet gratis op één platform worden aangeboden. Ik heb geen I-phone. Maar voor prentenboeken is digitaal lezen een heel logische stap, al was het maar vanwege de animatiemogelijkheden. Tegelijkertijd kun je je afvragen of de grens tussen een geanimeerd prentenboek en een tekenfilm niet heel kunstmatig is. En dus het digitale prentenboek nu in de vierde versnelling zit op de snelweg naar het einde van het prentenboek. Tegelijkertijd heb ik groot vertrouwen in de onvervangbaarheid van het voorlezen. Hoe dan ook ben ik erg benieuwd naar eerste reacties van lezers op Fiet wil rennen en Voordat jij er was. Ik was over allebei de boeken niet vreselijk enthousiast, maar ik kan me bij de eerste wel voorstellen dat de digitale versie net dat toevoegt wat ik miste. Beweging namelijk. Laat weten wat je vindt, hier of op Facebook.

**** (4) voor De Cock Rosie en Moussa

2011-01-11T01:04:00.001-08:00

Afgelopen zaterdag besprak ik Michiel De Cock en Judith Vanistendael: Rosie en Moussa. Een prachtig verhaal waarin tekst en illustraties om de beurt vertellen. Hier wordt wel vaker mee geëxperimenteerd, maar het is niet vaak zo geslaagd als hier. Rosie komt in de flat van Moussa wonen en Moussa wil haar graag alle geheimen van de flat en de stad vertellen. Sfeervolle illustraties, mooi verhaal dat zonder poeha wordt verteld. Gaat daardoor niet gebukt onder te zware pretenties, hoewel het wel een boek is voor meer artistiek onderlegde kinderen.

**** (4) Guido Quarzo: Vergeten steden

2011-01-11T00:54:00.000-08:00

Mijn vader verzon verhalen. Hij moest wel. Want wat vertel je aan je twee zoontjes over een biologencongres in Darmstadt? Dat werden dus verhalen over de reizen van de Grote Kleine Reus die de vreemdste dingen meemaakte, liefst verteld in de taal van dat land. Wat wij natuurlijk met grote ogen geloofden. Ik moest er weer aan denken bij het lezen van Guido Quarzo's Vergeten steden. Vormgeving en uitstraling zijn wat armoedig, maar de verhalen over een man die steden bezoekt in een tijd dat de mensen nog niet zo goed weten hoe ze er een moeten bouwen, zijn prachtig. Quarzo heeft het boek naar eigen zeggen geïnspireerd op De onzichtbare steden van Italo Calvino. De steden die Marco Polo daar aan Kublai Khan beschrijft, zijn ook allemaal uit zijn duim gezogen. Quarzo hoopt dat zijn jonge lezers die klassieker ook ooit gaan lezen. Zelf zou ik ze daarnaast de de Duistere Steden aanraden, een stripserie van Schuiten en Peeters en ook Walter Moers: De 13 1/2 levens van kap’tein blauwbeer (Bert Bakker, 2002, vertaald Frans Hille).

Tien jaar kinderboeken in tien trends

2011-01-09T23:55:00.000-08:00

Op 29 september 2000 verscheen mijn eerste stuk. Sindsdien is er een hoop gebeurd. Ik heb tien jaar samengevat in tien trendanalyses. Je kunt erop klikken en aan het einde van de trend krijg je een link terug.

1. Het leesplezier is terug
2. Van veel te dunne boeken naar te veel dikke
3. De puinhopen van Potter
4. Van big business naar fast business
5. Oeuvres verdwijnen, maar worden toch bekroond
6. Volwassenen lezen kinderboeken
7. De fladdergeneratie kan niet kiezen
8. Aandacht in de kranten blijft stabiel
9. De jongsten en de oudsten mogen niet klagen
10. Het kinderboek is nog niet terug

X. Het kinderboek is nog niet terug

2011-01-07T00:15:00.001-08:00

Dat in de recente kinderboekverfilmingshype steeds maar boeken uit de jaren zestig en zeventig en zelfs een paar van voor de oorlog worden verfilmd is niet toevallig. Natuurlijk, het zijn de kinderboeken die de makers zelf lazen. Maar er is meer: het zijn boeken die de verfilmers zijn bijgebleven, omdat ze er ooit diep door zijn geïnspireerd. Wat je het liefst verfilmt is een boek dat op eigen kracht de tijden overstijgt. Zo'n boek is in het afgelopen decennium niet geschreven. Ondanks het goede voor- en nagerecht is de nasmaak van het gelag daarom toch bitter: een stevig hoofdgerecht ontbreekt. Mijn terugblik over een kleine driehonderd recensies bevestigt dat: in de categorie van 6 tot 13 vond ik wel een paar mooie eervolle vermeldingen, maar geen overtuigende winnaar. En daarmee is de sombere voorspelling van Anne de Vries in 1990 nog altijd waar: het echte kinderboek is aan het verdwijnen. Vanaf het moment dat kinderen kunnen lezen totdat ze naar de de brugklas gaan, zijn ze aangewezen op schoolpulp en spannende series. Aanstekelijk maar oppervlakkig, vermaak dat je op de drempel van de literatuur brengt maar geen stap verder. Boekenwurmen kunnen natuurlijk teruggrijpen naar de klassiekers van vóór het midden van de jaren tachtig, Schmidt, Biegel, Dragt, Kuijer en als ze wat ouder zijn Beckman en Terlouw, maar die auteurs verliezen terrein. Beetje terecht ook wel, want je kunt niet blijven volhouden dat al die boeken altijd fris en modern blijven. Nog treuriger wordt het als je de resultaten van een klein onderzoek onder leraren in dit verhaal betrekt: de kennis van kinderboeken van basisschoolleraren is bedroevend: 55% van hen schaamt zich er niet voor om hun eigen leerlingen aan te wijzen als belangrijkste bron van hun gebrekkige kennis. Begrijp me niet verkeerd: kinderen worden heus niet slechter van de sympathieke boeken van Oomen, Slee, Vriens en Van Loon. De sterren die ze van kinderen krijgen opgespeld zijn welverdiend. Maar worden ze er beter van? Nee, niet als ze in die alleen zichzelf bevestigende cirkel van geruststellende gezelligheid blijven hangen. Je gunt kinderen boeken die ze op hun dertigste terugvinden en waarvan ze zeggen: dát was mooi. Dát moet ik aan mijn kinderen doorgeven. We weten nu wel dat Toon Tellegen en Ted van Lieshout dit probleem ondanks allerbeste bedoelingen niet gaan oplossen. Maar een andere oplossing heeft het afgelopen decennium óók niet opgeleverd. Al wat we horen zijn een handvol zachtjes door elkaar kakelende deskundigen. Die doen erg denken aan de dodo uit Alice in Wonderland en zijn wedstrijd die niemand kon winnen. Met die wedstrijd zijn we nu wel lang genoeg bezig. Er is ondertussen een verliezer: de lezer. En dat stemt mij, ondanks verwoede pogingen tot optimisme, somber. Het hartstochtelijke wachten is op de heruitvinding van het kinderboek.

Terug naar het overzicht. Illustratie: John Tenniel.

IX. Jongsten en oudsten mogen niet klagen

2011-01-03T02:30:00.000-08:00

Ik herlas al mijn recensies van de afgelopen tien jaar, een kleine driehonderd stuks. Daaruit stelde ik een lijst samen van de beste boeken van het begin van deze eeuw, waard om nog een decennium of meer mee te gaan. Het goede nieuws: geslaagde prentenboeken en boeken voor de middelbareschoolleeftijd waren er in overvloed. Het was nog lastig kiezen. Kleuters, tieners, jongvolwassenen: ze hebben wat het aanbod betreft niet te klagen. Ook is er een interessante nieuwe trend, namelijk de opkomst het journalistieke jeugdboek, met als opvallendste voorbeeld de Slash-reeks van Querido, waarin op een indringde en persoonlijke manier de werkelijkheid aan de orde komt. Charlotte Dematons en Tjibbe Veldkamp (prentenboeken), Bibi Dumon Tak, Jan Paul Schutten en Bas van Lier (jeugdjournalistiek), Marco Kunst en Tanneke Wigersma (tienerliteratuur) en Floortje Zwigtman en Derk Visser (jongerenliteratuur) zijn in het oog springende Nederlandse auteurs die het afgelopen decennium interessant maakten en boeken schreven of tekenenden waarvan sommige ooit nog wel eens klassiek zouden kunnen worden. En dan laat ik de buitenlanders even buiten beschouwing.

Terug naar het overzicht. Illustratie: Piet Grobler.

Hanna Kraan schreef sympathieke verhalen en bleef zelf op de achtergrond

2011-01-03T00:58:00.001-08:00

Gisteren werd bekend dat Hanna Kraan (1946) is overleden. De kinderboekenschrijfster werd bekend met De boze heks, die ook figureerde in de gelijknamige animatieserie van de VPRO in de jaren negentig. De boze heks was bij kinderen wel geliefd, ze werd een paar keer getipt door de Kinderjury. De schrijfster zelf, lerares Italiaans, bleef op de achtergrond, maar schreef nog steeds. Eind vorig jaar verscheen het derde deel van de sympathieke verhalen over eekhoorn Krik, die positief werden besproken maar er niet in slaagden de boze heks naar de kroon te steken.

De beste boeken van het begin van deze eeuw

2010-12-31T07:05:00.000-08:00

Van alle recensies die ik vanaf september 2000 tot het einde van 2010 schreef, vond ik dit de beste boeken. Onderverdeeld in vijf categorieën (kleuters, onderbouw en bovenbouw basisschool en idem middelbare school) vind je hier de boeken die het eerste decennium van deze eeuw de moeite waard maakten. En die een langer leven verdienen.

Kleuters

Winnaar
Charlotte Dematons Ga je mee (Lemniscaat, 2000)

Winnaars buitenland
Piet Grobler Eén slokje, kikker (Lemniscaat, 2002, L.M. Niskos)
Kitty Crowther In het pikkedonker (Querido, 2002, Jacques Dohmen)

Beste series
Rotraut Susanne Berner De seizoenen (Lannoo)
Thé Tjong-Khing Waar is de taart (Querido)
Sylvia Vanden Heede Vos en Haas (Lannoo)
Lauren Child Charlie en Lola(Van Goor, vertaald door Rindert Kromhout)

Eervolle vermeldingen Nederland
Syvlia van Ommen De verrassing (Lemniscaat, 2003)
Charlotte Dematons Sinterklaas (Lemniscaat, 2007)
Thé Tjong-Khing: Waar is de taart (Lannoo, 2004)
Tjibbe Veldkamp en Philip Hopman Het schoolreisje (Lemniscaat, 2001)
Tjibbe Veldkamp en Kees de Boer Tim op de tegels (Van Goor, 2004)
Mathilde Stein en Mies van Hout Bang Mannetje (Lemniscaat, 2005)
Imme Dros en Harrie Geelen Bijna jarig (Querido, 2005)
Tjibbe Veldkamp en Kees de Boer Kleine Aap’s Grote Plascircus (Lannoo, 2006)
Joke van Leeuwen Heb je mijn zusje gezien? (Querido, 2007)
Loes Riphagen Huisbeestenboel

Eervolle vermeldingen buitenland
Joëlle Jolivet Beestenboek (De Harmonie, 2003, Pieter van Oudheusden)
Joëlle Jolivet 365 pinguïns (Gottmer, 2007, J.H. Gever)
Joëlle Jolivet 10 kleine pinguïns (Gottmer, 2010, Bette Westera)
Lauren Child Dat lust ik niet (Van Goor, 2000, Rindert Kromhout)
Lauren Child Maar dat is míjn boek (Van Goor, 2006, Rindert Kromhout)
Michelle Knudsen en Keven Hawkes Niet brullen in de bieb! (Gottmer, 2007, J.H. Gever)
Philip Waechter Emma in het spookhuis (Querido, 2007, Jaqcues Dohmen)
Marion Bataille ABC3D (Querido, 2008)

Onderbouw basisschool

Winnaar
Geen

Winnaar buitenland
Geen

Eervolle vermeldingen Nederland
Koos Meinderts en Annette Fienieg De vuurtoren(Lemniscaat, 2007)
Hans en Monique Hagen Van mij en van jou (Querido, 2007)
Thijs Goverde De wraak van de meesterdief (Holland, 2006)
Linda Groeneveld Een pannenkoek voor de koningin (Nieuw Amsterdam, 2007)
Hanna Kraan Krik (Lemniscaat, 2005)
Edward van de Vendel Dom konijn (Querido, 2000)

Eervolle vermeldingen buitenland
Kate DiCamillo Despereaux of het verhaal van een muis, een prinses, een schoteltje soep en een klosje garen (Querido, 2005, Martha Heesen)
Maria Parr De wonderbaarlijke lotgevallen van Olle en Lena (Lannoo, 2007, Bernadette Custers)
De gebroeders Grimm en Charlotte Dematons Grimm (Lemniscaat, 2005, Ria van Hengel)
Wegenast Hanna en ik (Lemniscaat, 2009, Merel de Vink)

Bovenbouw basisschool

Winnaar Nederland
Geen

Winnaar buitenland
Geen

Eervolle vermeldingen Nederland
Kuijer Polleke (Querido, vanaf 1999)
Bibi Dumon Tak Het koeienboek (Querido, 2002)
Bibi Dumon Tak Laika tussen de sterren (CPNB, 2006)
Jan Paul Schutten Aan tafel! (CPNB, 2009)
Bas van Lier De wereld in het donker (Ploegsma, 2000)
Daan Remmerts de Vries De Noordenwindheks (Querido,
Harm de Jonge Tjibbe Tjabbes’ wereldreis (Van Goor, 2008)
Harm de Jonge De gouden golf (ILCO, 2000)
Truus Matti Vertrektijd (Lemniscaat, 2007)
Ted van Lieshout Twee ons liefde (Leopold, 2008)
Ted van Lieshout Hou van mij (Leopold, 2009)

Eervolle vermelding buitenland
Richard Farr Keizers van het ijs (De Fontein, 2009, Jeske Nelissen)

Onderbouw middelbare school

Winnaar
Marco Kunst: Gewist (Querido, 2004)

Winnaar buitenland
Louis Sachar Gaten (Lemniscaat, 2000, Marja Waterman)

Eervolle vermeldingen Nederland
Marco Kunst Isa’s Droom (Querido, 2008)
Lieneke Dijkzeul Aan de bal (Lemniscaat, 2004)
Bibi Dumon Tak Latino King (Querido, 2010)
Tonke Dragt Dichtbij ver van hier (Leopold, 2009)
Bas Haring Kaas en de evolutietheorie (Houtekiet, 2001)
Marieken Jongman Kiek (Lemniscaat, 2009)
Agave Kruijssen Vrije val (De Fontein, 2005)
Agave Kruijssen Walewijn (De Fontein, 2005)
Tjibbe Veldkamp Tiffany Dop (Lemniscaat, 2009)
Edward van de Vendel De Gelukvinder (Querido, 2008)
Dirk Weber Hij of ik (Querido, 2010)
Tanneke Wigersma Spiegelmeisje (Querido, 2009)
Lydia Rood Kus (Kidsbibliotheek, 2005)

Eervolle vermeldingen buitenland
Mikael Engström Dief van de duivel (Van Goor, 2006, Bernadette Custers)
Mikael Engström Tobbe (Van Goor, 2004, Bernadette Custers)
Beate Teresa Hanika Achter de stilte (Lemniscaat, 2010, Merel de Vink)
Carl Hiaasen Uil (Lemniscaat, 2003, Aleid van Eekelen-Benders)
Louise Rennison Tijgers, tanga’s en tongzoenen. Bekentenissen van Georgia Nicholson (Gottmer, 2002, Esther Ottens)
Shaun Tan Verhalen uit een verre voorstad (Querido, 2010, Eva Gerlach)

Bovenbouw middelbare school (tot 16)

Winnaar
Floortje Zwigtman Schijnbewegingen (De Fontein, 2005)

Winnaar buitenland
Mark Haddon Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht (De Fontein, 2003, Harry Pallemans)

Eervolle vermeldingen Nederland
Zwigtman Wolfsroedel (De Fontein, 2002)
Els Beerten Allemaal willen we de hemel (Querido, 2008)
Jesse Goossens It’s a wonderful life (Lemniscaat, 2008)
Hans van Straaten Wonderland (Vassallucci, 2003)
Tjibbe Veldkamp De Lachaanval (Van Goor, 2002)
Edward van de Vendel Chatbox (Querido, 2006)
Derk Visser Patatje Oorlog (Nieuw Amsterdam, 2007)
Derk Visser Landjepik ( Nieuw Amsterdam, 2009)
Bené Alfonso Medicijnmeester (Lemniscaat, 2006)

Eervolle vermeldingen buitenland
Kevin Brooks Lucas (De Harmonie, 2004, Wiebe Buddingh')
Anne-Laure Bondoux De tranen van de moordenaar (Gottmer, 2005, Pieter Meeuse)
John Green Het Grote Misschien (Lemniscaat, 2006, Aleid van Eekelen-Benders)
John Green Paper towns (Lemniscaat, 2009, Aleid van Eekelen-Benders)
Christophe Honoré De kwestie Leo (Querido, 2001, Karlijn Stoffels)
Meg Rosoff Hoe ik nu leef (Pimento, 2005, Jenny de Jonge)
Steinhöfel Het midden van de wereld (Lemniscaat, 2005, Tjalling Bos)
Janne Teller Niets (Clavis, 2010, Maaike Lahaise)

Bijzonderste boek 2000 – 2010
Walter Moers: De 13 1/2 levens van kap’tein blauwbeer (Bert Bakker, 2002, Frans Hille)

Lezersvraag: het ultieme kerstvakantieboek?

2010-12-24T04:47:00.000-08:00

Beste lezer! Over één week is het kerstavond. Buiten sneeuwt het. En iedereen is ziek aan het worden. De omstandigheden voor lekker lezen in bed zijn zelden zo goed. Daarom deze lezersvraag: wat is het ultieme kersboek? Randvoorwaarden: a. het moet een kinder- of jeugdboek zijn, b. het moet in het Nederlands verkrijgbaar zijn en c. het moet verkrijgbaar zijn in bibliotheek of boekhandel, d. geen bundels verhalen of puzzels die door uitgevers op de markt worden gekwakt in deze dagen maar een écht boek, e. hoeft niet per se sneeuw te bevatten. Graag jouw tranentrekkende betoog hieronder of op Facebook. Bedankt!